ഇന്ത്യയുടെ ജൈവവൈവിധ്യ സംരക്ഷണത്തിൽ ഒന്നാം സ്ഥാനം കൈവരിച്ച സംസ്ഥാനമായി കേരളം. കേന്ദ്ര പരിസ്ഥിതി-വനം-കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാന മന്ത്രാലയത്തിന്റെ റിപ്പോർട്ടിൽ 76.22% എന്ന മികച്ച സ്കോറോടെ, പാരിസ്ഥിതിക കാര്യനിർവ്വഹണത്തിൽ കേരളം മുൻപന്തിയിൽ എത്തി. "വളരെ നല്ലത്" എന്ന റേറ്റിംഗ് ലഭിച്ച ഏക സംസ്ഥാനമാണ് കേരളം.

ദേശീയോദ്യാനങ്ങളുടെയും സംരക്ഷിത പ്രദേശങ്ങളുടെയും (PAs) മാനേജ്മെന്റ് എഫക്റ്റീവ്നസ് ഇവാലുവേഷൻ (MEE) 2020–2025ൽ മികച്ച പ്രകടനം കാഴ്ചവച്ചതാണ് സംസ്ഥാനത്തിന് ഈ ബഹുമതി നേടിക്കൊടുത്തത്. കേന്ദ്ര പരിസ്ഥിതി-വനം-കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാന മന്ത്രാലയമാണ് ഇവാലുവേഷൻ നടത്തിയത്.

ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച സംരക്ഷിത മേഖലകളായി കേരളത്തിലെ ഇരവികുളം ദേശീയോദ്യാനവും ജമ്മു & കശ്മീരിലെ ദച്ചിഗാം ദേശീയോദ്യാനവും ഉയർന്നു വന്നു. ഇവ ഓരോന്നും 92.97% എന്ന മികച്ച MEE സ്കോർ നേടി. തെക്കൻ പശ്ചിമഘട്ടത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരവികുളം, അപൂർവമായ ഷോല-പുൽമേടുകളുടെ ആവാസവ്യവസ്ഥയ്ക്കും, വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന നീലഗിരി താറിന്റെ അവസാന ആവാസ കേന്ദ്രമെന്ന നിലയിലും പേരുകേട്ടതാണ്. 12 വർഷത്തിലൊരിക്കൽ പൂക്കുന്ന നീലക്കുറിഞ്ഞി പൂക്കൾക്കും ഇത് ആവാസ കേന്ദ്രമാണ്.

ജൈവവൈവിധ്യ സംരക്ഷണത്തിൽ കേരളം മുന്നിൽ

ഇന്ത്യയിലുടനീളമുള്ള 438 സംരക്ഷിത പ്രദേശങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന MEE റിപ്പോർട്ട്. ഇന്റർനാഷണൽ യൂണിയൻ ഫോർ കോൺസെർവേഷൻ ഓഫ് നേച്ചർ (IUCN) വേൾഡ് കമ്മീഷൻ ഓൺ പ്രൊട്ടക്റ്റഡ് ഏരിയകളും (WCPA) നിശ്ചയിച്ച ആഗോള മാനദണ്ഡങ്ങളുമായി യോജിപ്പിച്ച് ആറ് പ്രധാന വിഭാഗങ്ങളിലെ 32 പാരാമീറ്ററുകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് റിപ്പോർട്ട് തയ്യാറാക്കിയിട്ടുള്ളത്.

21 സംരക്ഷിത മേഖലകളിലായി കേരളം നടത്തിയ സമഗ്രവും സ്ഥിരതയുള്ളതുമായ ജൈവവൈവിധ്യ സംരക്ഷണ ശ്രമങ്ങൾ സംസ്ഥാനത്തെ, കർണാടക (74.24%), പഞ്ചാബ് (71.74%), ഹിമാചൽ പ്രദേശ് (71.36%) എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളെ മറികടക്കാൻ സഹായിക്കുകയും, എല്ലാം "നല്ലത്" എന്ന് റേറ്റിംഗ് ലഭ്യമാക്കാൻ ഇടയാക്കുകയും ചെയ്തു.

മൂന്നാർ ഡിവിഷൻ തിളങ്ങുന്നു

ഇരവികുളം കൂടാതെ, കേരളത്തിലെ മൂന്നാർ വന്യജീവി ഡിവിഷനിലെ മറ്റ് രണ്ട് സംരക്ഷിത പ്രദേശങ്ങളും റാങ്കിംഗിൽ പ്രധാനമായി ഇടം നേടി:

മതില്‍കെട്ടാൻ ഷോല ദേശീയോദ്യാനം(90.63%): 12.82 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തൃതിയുള്ള ഈ പാർക്ക് ഒരു സുപ്രധാന ആന ഇടനാഴിയും, അപൂർവ ഗാലക്സി തവളയുടെ അറിയപ്പെടുന്ന ഏക ആവാസ കേന്ദ്രവുമാണ്. മൊത്തത്തിൽ ഉയർന്ന സ്കോർ നേടിയെങ്കിലും, ദീർഘകാല ജൈവവൈവിധ്യ സംരക്ഷണത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിന് വ്യവസ്ഥാപിത പാരിസ്ഥിതിക നിരീക്ഷണത്തിന്റെ ആവശ്യകത വേണമെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

ചിന്നാർ വന്യജീവി സങ്കേതം(89.84%): മുള്ളുള്ള കുറ്റിച്ചെടികളുടെ വനങ്ങൾക്കും, വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഗ്രിസിൽഡ് ജയന്റ് സ്ക്വിറൽ ഉൾപ്പെടെയുള്ള വൈവിധ്യമാർന്ന വന്യജീവികൾക്കും പേരുകേട്ടതാണ്.

97 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തൃതിയിൽ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന ഇരവികുളം പാർക്ക്, സുസ്ഥിര വിനോദ സഞ്ചാരത്തിന്റെയും സംരക്ഷണത്തിന്റെയും  മാതൃക കൂടിയാണ്.