റഷ്യയിൽ നിന്നും പെട്രോളിയം ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്നതിന് ഇന്ത്യയുടെ മേൽ പിഴ ചുമത്തുമെന്ന പ്രഖ്യാപനത്തിന് മണിക്കൂറുകൾക്ക് ശേഷം, പാകിസ്താന് ഇന്ത്യക്ക് എണ്ണ വിൽക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് പ്രസ്താവിച്ചു. ഇന്ത്യയുടെ മേൽ 25% ഇറക്കുമതി തീരുവ ഏർപ്പെടുത്തുമെന്നതിനൊപ്പമാണ് റഷ്യയിൽ നിന്നുള്ള എണ്ണ ഇറക്കുമതിയുടെ പേരിൽ പിഴ ചുമത്തുമെന്ന് ട്രംപ് പറഞ്ഞത്.  

അതിന് ശേഷമാണ് പാകിസ്താനുമായി ഒരു പുതിയ ഊർജ്ജ കരാർ അദ്ദേഹം പ്രഖ്യാപിച്ചത്. പാകിസ്താൻ്റെ "വൻതോതിലുള്ള എണ്ണ ശേഖരം" ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള ഒരു സംയുക്ത പദ്ധതി ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ രൂപപ്പെടുത്തി. "ആർക്കറിയാം. ഒരു ദിവസം അവർ (പാകിസ്താൻ) ഇന്ത്യയ്ക്ക് എണ്ണ വിറ്റേക്കാം", ട്രൂത്ത് സോഷ്യലിൽ പങ്കിട്ട കുറിപ്പിൽ ട്രംപ് രേഖപ്പെടുത്തി. പാകിസ്താൻ്റെ എണ്ണ വിഭവങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ, "ഈ പങ്കാളിത്തത്തിന് നേതൃത്വം നൽകുന്ന എണ്ണക്കമ്പനിയെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന പ്രക്രിയയിലാണ് അമേരിക്കയും പാകിസ്താനും" എന്ന് ട്രംപ് തൻ്റെ സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിലെ പോസ്റ്റിൽ പറഞ്ഞു. ഭാവിയിലേക്ക് നോക്കുന്ന ഒരു ഊർജ്ജ സഖ്യമായി കരാറിനെ അദ്ദേഹം വിശേഷിപ്പിച്ചു.

ഇന്ത്യയ്ക്ക് മേലുള്ള ഇറക്കുമതി തീരുവക്കും, പിഴക്കും തൊട്ടുപിന്നാലെ വന്ന ഈ പ്രഖ്യാപനത്തിന് ഏറെ ഭൗമരാഷ്ട്രീയ പ്രാധാന്യം ഉള്ളതായി കരുതപ്പെടുന്നു. ട്രംപിൻ്റെ അവകാശവാദം പാകിസ്താൻ്റെ യഥാർത്ഥ എണ്ണ ശേഖരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചയ്ക്ക് വീണ്ടും തിരികൊളുത്തി. തെളിയിക്കപ്പെട്ട യാഥാർത്ഥ്യത്തേക്കാൾ കൂടുതൽ വാഗ്ദാനമായി നിലനിൽക്കുന്ന ഒരു വിഷയം.

പാകിസ്താൻ്റെ എണ്ണ ശേഖരവും അതിശയോക്തിയും

ട്രംപിൻ്റെ വാചാലമായ ഭാഷയും, പാകിസ്താൻ നിലവിൽ സ്ഥിരീകരിച്ച "വമ്പിച്ച" എണ്ണ ശേഖരത്തിനെ കുറിച്ചുള്ള അവകാശവാദവും മാറ്റിവച്ചാൽ എന്താണ് ഇപ്പോഴത്തെ അവസ്ഥ? അമേരിക്കൻ എനർജി ഇൻഫർമേഷൻ അഡ്മിനിസ്ട്രേഷനും (ഇഐഎ) വേൾഡോമീറ്ററും നൽകുന്ന 2016ലെ കണക്കനുസരിച്ച് പാകിസ്താനിൽ 353.5 ദശലക്ഷം ബാരൽ തെളിയിക്കപ്പെട്ട എണ്ണ ശേഖരം ഉണ്ടായിരുന്നു. ആഗോളതലത്തിൽ 52-ാം സ്ഥാനത്തും, ലോകത്തിലെ മൊത്തം കരുതൽ ശേഖരത്തിൻ്റെ 0.021 ശതമാനവും മാത്രമാണ് പാകിസ്താൻ്റെ ശേഖരം. നിലവിലെ ഉപഭോഗ നിലവാരത്തിൽ ( പ്രതിദിനം ഏകദേശം 556,000 ബാരൽ). ഇറക്കുമതിയോ, പുതിയ കണ്ടെത്തലുകളോ ഇല്ലാതെ ഈ കരുതൽ ശേഖരം രണ്ട് വർഷത്തിൽ താഴെ ആഭ്യന്തര ആവശ്യകത നിറവേറ്റും. പാകിസ്താനിലെ ദൈനംദിന എണ്ണ ഉൽപാദനം ഏകദേശം 88,000 ബാരലാണ്. ഇത് ദേശീയ ഉപഭോഗത്തേക്കാൾ വളരെ താഴെയാണ്, ഇത് രാജ്യത്തെ എണ്ണയുടെ 85% ഇറക്കുമതി ചെയ്യാൻ നിർബന്ധിതമാക്കുന്നു.

"വമ്പിച്ച" കരുതൽ ശേഖരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വാർത്തകൾ പാകിസ്താനിലെ സിന്ധു നദീതടത്തിലെ ഓഫ്‌ഷോറിൽ അടുത്തിടെ നടന്ന ഭൂമിശാസ്ത്ര സർവേകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാകാം ട്രംപിൻ്റെ അഭിപ്രായം. അവിടെ നിന്നുള്ള സിസ്‌മിക്‌ ഡാറ്റ ഹൈഡ്രോകാർബൺ രൂപീകരണ സാധ്യതയെക്കുറിച്ച് സൂചന നൽകുന്നു. ഒരു "സൗഹൃദ രാജ്യത്തിൻ്റെ" പിന്തുണയോടെ നടത്തിയ മൂന്ന് വർഷത്തെ സർവേയിൽ എണ്ണ- വാതക അടയാളങ്ങളുള്ള വലിയ അണ്ടർവാട്ടർ ഘടനകൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. വെനിസ്വേല, സൗദി അറേബ്യ, ഇറാൻ എന്നിവയ്ക്ക് ശേഷം ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച നാല് കരുതൽ ശേഖരങ്ങളിൽ ഇവ സ്ഥാനം പിടിക്കുമെന്ന് ചില അനുമാന കണക്കുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

എന്നിരുന്നാലും, ഈ അവകാശവാദങ്ങൾ ഇതുവരെ സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടില്ല. ഈ വിഭവങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യം, വലുപ്പം അല്ലെങ്കിൽ ഗുണനിലവാരം ഒരു വാണിജ്യ ഡ്രില്ലിംഗും സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടില്ല. വികസന പദ്ധതികളോ തെളിയിക്കപ്പെട്ട വീണ്ടെടുക്കൽ അല്ലെങ്കിൽ വാണിജ്യ പ്രവർത്തനക്ഷമതയോ ഇല്ലാത്തതിനാൽ ഇവ സാങ്കേതിക അർത്ഥത്തിൽ കരുതൽ ശേഖരമല്ലെന്ന് വിദഗ്ധർ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു.

പാകിസ്താൻ എണ്ണ ശേഖരം: ഭൂമിശാസ്ത്രം, ശുഭാപ്തിവിശ്വാസം

ടെക്റ്റോണിക് പ്രവർത്തനങ്ങളാലും ചെളിക്കല്ല് രൂപീകരണങ്ങളാലും സമ്പന്നമായ സിന്ധു നദീതടത്തിൻ്റെ ഭൂമിശാസ്ത്ര ഘടന, ഭാവിയിലെ എണ്ണ-വാതക കണ്ടെത്തലുകൾക്ക് പ്രതീക്ഷ നൽകുന്ന മേഖലയാക്കി അതിനെ മാറ്റുന്നു. പക്ഷേ പാകിസ്താനിൽ ഇതുവരെ വിജയകരമായ ഒരു കടൽത്തീര ഖനനം നടന്നിട്ടില്ല. മുൻകാല കടൽത്തീര ശ്രമങ്ങൾ ഫലം കണ്ടില്ല. എന്നിരുന്നാലും, വിദേശ നിക്ഷേപവും വിപുലമായ പര്യവേക്ഷണവും കൊണ്ട് ഈ ചിത്രം മാറുമെന്ന് ഊർജ്ജ മന്ത്രാലയവും സർക്കാർ നടത്തുന്ന ഓയിൽ ആൻഡ് ഗ്യാസ് ഡെവലപ്‌മെന്റ് കമ്പനി ലിമിറ്റഡും (OGDCL) പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. 

പാകിസ്താൻ്റെ അവകാശവാദം

2024ൻ്റെ തുടക്കത്തിൽ, ഓഫ്‌ഷോർ സിന്ധു നദീതടത്തിൽ നടത്തിയ ഒരു ബഹുവർഷ ഓഫ്‌ഷോർ സർവേയുടെ പ്രാഥമിക ഫലങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിച്ചുകൊണ്ട് പാകിസ്താൻ ഊർജ്ജ മന്ത്രാലയം വാർത്തകളിൽ ഇടം നേടി. ഗണ്യമായ ഹൈഡ്രോകാർബൺ സാധ്യതകൾ കണ്ടെത്തിയതായി അവകാശപ്പെട്ടു.

ഈ രൂപീകരണങ്ങളെ ഇതുവരെ "റിസർവ്" ആയി തരംതിരിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് മുൻ ഓയിൽ ആൻഡ് ഗ്യാസ് റെഗുലേറ്ററി അതോറിറ്റി (OGRA) അംഗം മുഹമ്മദ് ആരിഫും OGDCL പോലുള്ള സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള കമ്പനികളിലെ സാങ്കേതിക വിദഗ്ധരും വ്യക്തമാക്കി. പെട്രോളിയം വ്യവസായത്തിൽ, ഒരു വിഭവം കണ്ടെത്തുകയും, വാണിജ്യപരമായി ലാഭകരമാവുകയും, പൂർണ്ണ വികസന പദ്ധതിയുടെ പിന്തുണയോടെ പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ മാത്രമേ അതിനെ "റിസർവ്" ആയി കണക്കാക്കൂ. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ, പര്യവേക്ഷണ ഡ്രില്ലിംഗ് നടത്തിയിട്ടില്ല. കൂടാതെ ഈ ഓഫ്‌ഷോർ സോണുകളിൽ നിന്ന് വാണിജ്യപരമായി എണ്ണയോ, വാതകമോ വേർതിരിച്ചെടുത്തിട്ടില്ല.

2024ലെ അവകാശവാദങ്ങൾ 2D, 3D വ്യാഖ്യാനങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. അവ ഇന്ത്യൻ, യുറേഷ്യൻ ഫലകങ്ങൾ കൂടിച്ചേരുന്ന മുറെ റിഡ്ജിലെ ടെക്റ്റോണിക്കലായി സജീവമായ മേഖലകളിലാണ്.

വലിയ നിക്ഷേപ വെല്ലുവിളി സാധ്യതയുള്ള ഈ കരുതൽ ശേഖരം വികസിപ്പിക്കുന്നത് വിലകുറഞ്ഞതല്ല. ഓഫ്‌ഷോർ സൈറ്റുകൾ സ്ഥിരീകരിക്കുന്നതിനും വികസിപ്പിക്കുന്നതിനും 5 ബില്യൺ ഡോളറും 4–5 വർഷവും എടുക്കുമെന്ന് വിദഗ്ദ്ധർ കണക്കാക്കുന്നു. അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ, പൈപ്പ്‌ലൈനുകൾ, റിഫൈനറികൾ, തുറമുഖങ്ങൾ എന്നിവക്ക് കൂടുതൽ മൂലധനം ആവശ്യമായി വരും. 126 ബില്യൺ ഡോളറിൻ്റെ ബാഹ്യ കടവും 17.5 ബില്യൺ ഡോളറിൻ്റെ ഉയർന്ന ഊർജ്ജ ഇറക്കുമതി ബില്ലും (2023) ഉൾപ്പെടെ പാകിസ്താൻ്റെ നിലവിലുള്ള സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി കാര്യങ്ങൾ സങ്കീർണ്ണമാക്കുന്നു. ശുദ്ധീകരണ ശേഷിയും പരിമിതമാണ്. പാകിസ്താൻ്റെ നിലവിലുള്ള ശുദ്ധീകരണശാലകൾ പ്രതിദിനം ഏകദേശം 450,000 ബാരൽ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു. ഇതിനകം തന്നെ ആഭ്യന്തര ആവശ്യങ്ങളാൽ ബുദ്ധിമുട്ടുന്നു.

പാകിസ്താനിലെ എണ്ണ പര്യവേക്ഷണ ചരിത്രം

ടൂട്ട് ഓയിൽഫീൽഡ് (പഞ്ചാബ്): 1960കളിൽ ഏകദേശം 60 ദശലക്ഷം ബാരലുകൾ കണ്ടെത്തി 12–15% മാത്രമേ വീണ്ടെടുക്കാൻ കഴിയൂ.

ലോവർ സിന്ധ് ഫീൽഡുകൾ: 1980കളിൽ കണ്ടെത്തി: ഇപ്പോൾ പാകിസ്താൻ്റെ തീരദേശ എണ്ണ ഉൽപാദനത്തിൻ്റെ ഭൂരിഭാഗവും സംഭാവന ചെയ്യുന്നു.

സുയി ഗ്യാസ് ഫീൽഡ് (ബലൂചിസ്താൻ): 1952ൽ കണ്ടെത്തിയ പാകിസ്താനിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഗ്യാസ് ഫീൽഡ്. പക്ഷേ അസംസ്കൃത എണ്ണയുടെ ഉറവിടമല്ല.

ഈ  ഫീൽഡുകൾ നിലവിലെ ഉൽപാദനത്തിന് സംഭാവന നൽകുന്നു. പക്ഷേ ആവശ്യം നിറവേറ്റാൻ പര്യാപ്തമല്ല.

ഇന്ത്യയ്ക്ക് എണ്ണ വിൽക്കാൻ കഴിയുമോ?

പാകിസ്താൻ എപ്പോഴെങ്കിലും ഇന്ത്യയ്ക്ക് എണ്ണ വിറ്റേക്കാമെന്ന ട്രംപിൻ്റെ നിർദ്ദേശം തികച്ചും ഊഹാപോഹമാണ്. പാകിസ്താൻ്റെ കരുതൽ ശേഖരത്തിൻ്റെ അനിശ്ചിതത്വത്തിനപ്പുറം, രാഷ്ട്രീയവും ലോജിസ്റ്റിക്കൽ തടസ്സങ്ങളും വളരെ വലുതാണ്. ഇന്ത്യ ഇതിനകം തന്നെ മിഡിൽ ഈസ്റ്റിൽ നിന്നും റഷ്യയിൽ നിന്നും എണ്ണ നേടിയെടുക്കുന്നു. പാകിസ്താനിൽ നിന്നുള്ള ഏതൊരു ഊർജ്ജ ഇടനാഴിക്കും മെച്ചപ്പെട്ട നയതന്ത്ര ബന്ധങ്ങൾ, സ്ഥിരതയുള്ള അതിർത്തി കടന്നുള്ള അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ, സ്ഥിരീകരിച്ച വാണിജ്യ ഉൽപ്പാദനം എന്നിവ ആവശ്യമാണ്.

ചൈനീസ് വെല്ലുവിളി 

പാകിസ്താൻ്റെ എണ്ണ പര്യവേക്ഷണ മേഖലയിലേക്കുള്ള അമേരിക്കയുടെ പ്രവേശനം ചൈനയെ അസ്വസ്ഥമാക്കും. പ്രത്യേകിച്ച് ചൈന-പാകിസ്ഥാൻ സാമ്പത്തിക ഇടനാഴി (സിപിഇസി) വഴി ചൈന ഗണ്യമായ തന്ത്രപരവും, സാമ്പത്തികവുമായ നിക്ഷേപങ്ങൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഊർജ്ജ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും തുറമുഖ വികസനവും ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഈ പദ്ധതികളിൽ പലതും ബലൂചിസ്താനിലാണ് കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇത് ഉപയോഗിക്കാത്ത എണ്ണ, വാതക സാധ്യതകളുടെ കേന്ദ്രം മാത്രമല്ല, ദീർഘകാലമായി നിലനിൽക്കുന്ന കലാപവും ഫെഡറൽ വിഭവ നിയന്ത്രണത്തിനെതിരായ പ്രാദേശിക പ്രതിഷേധങ്ങളും നിറഞ്ഞ ഒരു പ്രവിശ്യയുമാണ്. ബലൂചിസ്താൻ പോലുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ യുഎസ്-പാകിസ്താൻ എണ്ണ പങ്കാളിത്തം മുന്നോട്ട് പോയാൽ, പാകിസ്താനെ ഒരു പ്രധാന ബെൽറ്റ് ആൻഡ് റോഡ് സഖ്യകക്ഷിയായി കാണുന്ന ബീജിംഗുമായി അത് ഭൗമരാഷ്ട്രീയ സംഘർഷത്തിന് കാരണമാകും. കൂടാതെ, ബലൂചിസ്താനിലെ പ്രാദേശിക സായുധ സംഘങ്ങൾ ചൈനീസ് തൊഴിലാളികളെയും പാകിസ്താൻ ഭരണകൂട അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളെയും ആവർത്തിച്ച് ലക്ഷ്യം വച്ചിട്ടുണ്ട്, സുരക്ഷ, പരമാധികാരം, മേഖലയിലെ വിദേശ നേതൃത്വത്തിലുള്ള വലിയ തോതിലുള്ള ഊർജ്ജ പദ്ധതിയുടെ പ്രായോഗികത എന്നിവയെക്കുറിച്ച് അത് ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തുന്നു.