കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക നവോത്ഥാന ചരിത്രത്തിൽ, അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ട ദളിത് സമൂഹത്തിന്റെ അവകാശങ്ങൾക്കായി പോരാടിയ ഒരു മഹാവ്യക്തിത്വമാണ് അയ്യങ്കാളി. ജാതിവിവേചനത്തിന്റെയും അനാചാരങ്ങളുടെയും ഇരുളിൽ നിന്ന് ഒരു ജനതയ്ക്ക് വെളിച്ചം പകർന്ന് നൽകിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പോരാട്ടങ്ങൾ കേരളത്തിന്റെ ചരിത്രഗതിയെത്തന്നെ മാറ്റിമറിച്ചു. കേവലം ഒരു വ്യക്തി എന്നതിലുപരി, സാമൂഹിക നീതിക്കുവേണ്ടിയുള്ള ഒരു പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പ്രതീകമായിരുന്നു അദ്ദേഹം. അയ്യങ്കാളി നടത്തിയ പോരാട്ടങ്ങൾ കേവലം ഒരു വിഭാഗത്തിന്റെ ഉന്നമനത്തിന് വേണ്ടിയുള്ളതായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് ഒരു ആധുനിക സമൂഹത്തിന്റെ അടിത്തറ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിനുള്ള ശ്രമങ്ങളായിരുന്നു.

നൂറ്റാണ്ടുകളായി പൊതുവഴികളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കാൻ പോലും അനുവാദമില്ലാതിരുന്ന പുലയ സമുദായത്തിന് സഞ്ചാരസ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയെടുത്ത വില്ലുവണ്ടി യാത്ര, താഴ്ന്ന ജാതിയിൽപ്പെട്ട കുട്ടികൾക്ക് വിദ്യാലയങ്ങളിൽ പ്രവേശനം ലഭിക്കാൻ നടത്തിയ സമരങ്ങൾ, കല്ലുമാല സമരം തുടങ്ങിയവ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പോരാട്ടങ്ങളിൽ ചിലതുമാത്രം. എന്നാൽ, അയ്യങ്കാളിയെ അനുസ്മരിക്കുമ്പോൾ, ഈ പോരാട്ടങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി ലക്ഷ്യം കണ്ടോ എന്ന് നാം ആഴത്തിൽ ചിന്തിക്കേണ്ടതുണ്ട്. കേരളം സാമൂഹിക പുരോഗതിയിൽ ഏറെ മുന്നോട്ട് പോയി എന്ന് നാം അഭിമാനിക്കുമ്പോഴും; വിദ്യാഭ്യാസം, തൊഴിൽ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ദളിത് വിഭാഗങ്ങൾ ഇന്നും വിവേചനങ്ങൾ നേരിടുന്നുണ്ട്.

^{അയ്യങ്കാളി | PHOTO : WIKI COMMONS}
അയ്യങ്കാളിയുടെ കാലഘട്ടത്തിലെ വിവേചനങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷവും കഠിനവുമായിരുന്നു. എന്നാൽ, ഇന്നത്തെ വിവേചനങ്ങൾ കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണവും സൂക്ഷ്മവുമാണ്. ഒരു ദളിത് വിദ്യാർത്ഥിക്ക് ഇന്ന് വിദ്യാലയങ്ങളിൽ പ്രവേശനം നിഷേധിക്കപ്പെടുന്നില്ലായിരിക്കാം. പക്ഷേ, അവർക്ക് അവിടെ നേരിടേണ്ടി വരുന്ന ഒറ്റപ്പെടുത്തലുകൾ, മാനസിക പീഡനങ്ങൾ, സംവരണത്തിലൂടെ വന്നതാണെന്നുള്ള പരിഹാസങ്ങൾ എന്നിവ അയ്യങ്കാളിയുടെ കാലത്തെ അടിമത്തം പോലെ തന്നെ ക്രൂരമാണ്. ഈ 'സൂക്ഷ്മമായ വിവേചനങ്ങൾ' (microaggressions) വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ആത്മാഭിമാനത്തെ മുറിവേൽപ്പിക്കുകയും അവരുടെ പഠനത്തെയും ഭാവിയെയും പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

നേരിടുന്ന പ്രശ്നങ്ങൾ ഇതിന് ഉദാഹരണങ്ങളാണ്. കേന്ദ്ര സർക്കാർ കണക്കുകൾ പ്രകാരം, കഴിഞ്ഞ അഞ്ച് വർഷത്തിനിടെ 13,500ലധികം പട്ടികജാതി, പട്ടികവർഗ്ഗ, പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങളിലെ വിദ്യാർത്ഥികൾ പഠനം പാതിവഴിയിൽ ഉപേക്ഷിച്ചു. ഇതിന് പിന്നിലെ പ്രധാന കാരണം, ഈ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ നിലനിൽക്കുന്ന ജാതിവിവേചനവും അതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ടാകുന്ന മാനസിക സംഘർഷങ്ങളുമാണ്. 'സംവരണത്തിലൂടെ മാത്രം എത്തിയവർ' എന്ന പൊതുധാരണ, അത്തരം വിദ്യാർത്ഥികളുടെ കഴിവിനെയും കഠിനാധ്വാനത്തെയും ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു. ഇത് അവരുടെ ആത്മവിശ്വാസം തകർക്കുന്നു. ഒരു ദളിത് വിദ്യാർത്ഥിക്ക് ക്ലാസ്മുറികളിലും, ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങളിലും താൻ ഒറ്റപ്പെട്ടവനാണെന്ന തോന്നൽ ഉണ്ടാകുന്നത് അയ്യങ്കാളി വിഭാവനം ചെയ്ത സാമൂഹിക നീതിക്ക് എതിരാണ്.

^{REPRESENTATIVE IMAGE | WIKI COMMONS}
കേരളത്തിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ രംഗം വലിയ പുരോഗതി കൈവരിച്ചുവെന്ന് നാം അവകാശപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ദളിത് വിഭാഗങ്ങൾ ഇപ്പോഴും പിന്നോട്ട് തന്നെയാണ്. ഉദാഹരണത്തിന്, കേരളത്തിലെ പ്രൈവറ്റ് അൺ എയ്ഡഡ് സ്കൂളുകളിൽ പട്ടികജാതി വിദ്യാർത്ഥികളുടെ എൻറോൾമെന്റ് വെറും 3.73% മാത്രമാണ്. സാമ്പത്തിക പിന്നോക്കാവസ്ഥയാണ് ഇതിന് ഒരു പ്രധാന കാരണം. എന്നാൽ, കേരളത്തിലെ വിദ്യാഭ്യാസ നയങ്ങൾ സമൂഹത്തിലെ ഈ വിഭാഗങ്ങളെ എത്രത്തോളം ഉൾക്കൊള്ളുന്നുണ്ടെന്നത് ഒരു വലിയ ചോദ്യചിഹ്നമായി അവശേഷിക്കുന്നു. സാങ്കേതികവിദ്യാഭ്യാസത്തിലും സ്ഥിതി മെച്ചമല്ല. ദക്ഷിണേന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കേരളത്തിലെ സാങ്കേതിക വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിൽ പട്ടികജാതി, പട്ടികവർഗ്ഗ വിദ്യാർത്ഥികളുടെ പ്രാതിനിധ്യം വളരെ കുറവാണ്.
സർക്കാർ ജോലികളിലെ പ്രാതിനിധ്യക്കുറവും ഗുരുതരമായ ഒരു വിഷയമാണ്. സംവരണ നിയമങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടും, പലപ്പോഴും സംവരണ ഒഴിവുകൾ നികത്തുന്നതിൽ കാലതാമസമുണ്ടാകുന്നു. നിയമനങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന അട്ടിമറികളും, ഒഴിവുകൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നതിലെ വീഴ്ചകളും ഈ പ്രശ്നത്തെ കൂടുതൽ വഷളാക്കുന്നു. കേന്ദ്ര സർക്കാർ മന്ത്രാലയങ്ങളിലെ 'സഫായി കരംചാരി' തസ്തികകളിൽ 37% പട്ടികജാതി വിഭാഗക്കാരാണെങ്കിലും, ഉന്നത തസ്തികകളായ ഗ്രൂപ്പ് എ, ബി തസ്തികകളിൽ അവരുടെ പ്രാതിനിധ്യം വളരെ കുറവാണ്. സ്വകാര്യമേഖലയിലെ സംവരണത്തിന്റെ അഭാവവും ദളിത് വിഭാഗങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക ഉന്നമനത്തിന് തടസ്സമുണ്ടാക്കുന്നു.

സംവരണം എന്നത് വെറുമൊരു സാമ്പത്തിക സഹായമല്ല, മറിച്ച് ചരിത്രപരമായ വിവേചനങ്ങൾക്ക് പരിഹാരം കാണാനുള്ള ഒരു സാമൂഹിക നീതിയാണ്. എന്നാൽ, സംവരണത്തിനെതിരെ സമൂഹത്തിൽ ശക്തമായൊരു വികാരം വളർന്നുവന്നിട്ടുണ്ട്. സംവരണത്തെ കഴിവില്ലാത്തവർക്ക് അവസരം നൽകുന്ന ഒന്നായി ചിത്രീകരിക്കുന്ന പ്രവണത വ്യാപകമാണ്. സംവരണ നിയമങ്ങൾ ദുർബലമാക്കുന്നതിന് പലപ്പോഴും കോടതി വ്യവഹാരങ്ങൾ ഒരു മറയായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. ഇത്തരം കേസുകൾ ദളിത് വിഭാഗങ്ങൾക്ക് അവരുടെ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കാൻ നിരന്തരമായ നിയമപോരാട്ടങ്ങൾ ആവശ്യമാക്കി മാറ്റുന്നു. സംവരണം ഇല്ലാതായാൽ സാമൂഹിക അസമത്വങ്ങൾ വർദ്ധിക്കുമെന്നും, അത് സമൂഹത്തിന്റെ കെട്ടുറപ്പിനെത്തന്നെ ബാധിക്കുമെന്നും തിരിച്ചറിയേണ്ടതുണ്ട്.

^{REPRESENTATIVE IMAGE | WIKI COMMONS}
അയ്യങ്കാളി സ്ത്രീകളുടെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനും മുന്നേറ്റത്തിനും നൽകിയ പ്രാധാന്യം വളരെ വലുതാണ്. എന്നാൽ, കേരളത്തിലെ ദളിത് സ്ത്രീകൾക്ക് ജാതി, ലിംഗഭേദം, വർഗ്ഗം എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഇരട്ട വിവേചനം (intersectionality) നേരിടേണ്ടി വരുന്നു. ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസം നേടാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ഒരു ദളിത് പെൺകുട്ടിക്ക് സമൂഹത്തിൽ നിന്നും കുടുംബത്തിൽ നിന്നും ഒരുപോലെ വെല്ലുവിളികൾ നേരിടേണ്ടിവരുന്നു. വിവാഹം, കുടുംബം തുടങ്ങിയ സാമൂഹിക ഘടനകൾ അവരുടെ വിദ്യാഭ്യാസ മോഹങ്ങൾക്ക് തടസ്സമുണ്ടാക്കുന്നു. കൂടാതെ, തൊഴിലിടങ്ങളിൽ ലൈംഗികവും ജാതീയവുമായ അധിക്ഷേപങ്ങൾ അവർക്ക് നേരിടേണ്ടി വരുന്നു. അയ്യങ്കാളി മുന്നോട്ടുവച്ച സ്ത്രീപക്ഷ കാഴ്ചപ്പാട് ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കൂടുതൽ പ്രസക്തമാകുന്നത് ഈ കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടാണ്.

കേരളം മറ്റ് സംസ്ഥാനങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് സാമൂഹിക സൂചികകളിൽ മുന്നിട്ട് നിൽക്കുന്നുവെന്നത് ഒരു യാഥാർത്ഥ്യമാണ്. എന്നാൽ, ഈ പുരോഗതിയിൽ ദളിത് വിഭാഗങ്ങളുടെ പങ്കാളിത്തം എത്രത്തോളമുണ്ടെന്ന് നാം വിലയിരുത്തേണ്ടതുണ്ട്. വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലെ പൊതുവായ പുരോഗതി ദളിത് വിഭാഗങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ സാമൂഹിക, സാമ്പത്തിക മുന്നേറ്റത്തെ മറച്ചുവയ്ക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന് നാം പരിശോധിക്കണം. ദളിത് സമൂഹത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ഉന്നമനം സാധ്യമാക്കാതെ കേരളത്തിന്റെ വികസനം പൂർണ്ണമാകില്ല. ജാതിവിവേചനം ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നു എന്ന സത്യം അംഗീകരിക്കാതെ നമുക്ക് മുന്നോട്ട് പോകാൻ കഴിയില്ല.

^{REPRESENTATIVE IMAGE | WIKI COMMONS}
അയ്യങ്കാളിയെ അനുസ്മരിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പോരാട്ടങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി അവസാനിച്ചിട്ടില്ല എന്ന തിരിച്ചറിവോടെയായിരിക്കണം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഓർമ്മകൾ വെറും ചരിത്രപരമായ ഒരു സ്മരണ മാത്രമല്ല, മറിച്ച് ഇന്നും തുടരുന്ന സാമൂഹിക അനീതികൾക്കെതിരെ പോരാടാൻ നമ്മെ പ്രചോദിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ശക്തിയാണ്. പുതിയ കാലഘട്ടത്തിലെ പോരാട്ടങ്ങൾക്ക് അയ്യങ്കാളിയുടെ ജീവിതം ഊർജ്ജം നൽകുന്നു. അത് സൂക്ഷ്മമായ വിവേചനങ്ങൾക്കെതിരെ ശബ്ദമുയർത്തുന്നതിലും, സംവരണ നിയമങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിലും, ദളിത് വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് തുല്യമായ അവസരങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കുന്നതിലും ഉൾപ്പെടുന്നു.

അയ്യങ്കാളിയുടെ സ്വപ്നങ്ങളായ തുല്യത, വിദ്യാഭ്യാസം, സാമൂഹിക നീതി എന്നിവ യാഥാർത്ഥ്യമാക്കാൻ ഇനിയും പോരാട്ടങ്ങൾ ആവശ്യമുണ്ട്. ഇന്നും ദളിത് വിഭാഗങ്ങൾ നേരിടുന്ന അസമത്വങ്ങൾക്കെതിരെ പ്രതികരിക്കേണ്ടത് നമ്മുടെ ഓരോരുത്തരുടെയും ഉത്തരവാദിത്തമാണ്. അപ്പോഴാണ് നാം യഥാർത്ഥത്തിൽ അയ്യങ്കാളിയുടെ പിൻഗാമികളായി മാറുന്നത്.