"ഡൽഹി കലാപ കേസ്" എന്നറിയപ്പെടുന്ന കേസിൽ പ്രതികളായ ഒമ്പത് വ്യക്തികൾക്കും ജാമ്യം നിഷേധിച്ചുകൊണ്ട് ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി 2025 സെപ്റ്റംബർ 2ന് ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ചു. ഇതെഴുതുമ്പോൾ, മേൽപ്പറഞ്ഞ  വ്യക്തികൾ അഞ്ച് വർഷത്തിലേറെയായി ജയിലിലാണ്. വിചാരണ ഇതുവരെ ആരംഭിച്ചിട്ടില്ല.

ഇപ്പോൾ ജാമ്യം നിഷേധിക്കപ്പെട്ട ഒമ്പത് വ്യക്തികളിൽ ഒരാളായ ഉമർ ഖാലിദിന് ജാമ്യം നിഷേധിച്ച സെഷൻസ് കോടതിയുടെയും, ഹൈക്കോടതിയുടെയും രണ്ട് മുൻ ഉത്തരവുകൾ ഇതിന് മുമ്പ് ഞാൻ പരിശോധിച്ചിരുന്നു. "സ്റ്റെനോഗ്രാഫർ ഫോർ ദി പ്രോസിക്യൂഷൻ", "ഫോർഗെറ്റിംഗ് ദി ബേസിക്സ്" എന്നിവയായിരുന്നു അവയുടെ തലക്കെട്ടുകൾ. പ്രസ്തുത ഉത്തരവുകൾ സൂക്ഷ്മമായി വായിച്ച ശേഷം രണ്ട് കോടതികളുടെയും ഉത്തരവ് നീതിയുടെ കാര്യത്തിൽ സംഭവിച്ച ഗുരുതരമായ പിഴവാണെന്ന് ഞാൻ വാദിച്ചു: കോടതികളുടെ മുമ്പാകെ സമർപ്പിച്ച തെളിവുകളുടെ ന്യായമായ വിലയിരുത്തലിനുപകരം, പ്രോസിക്യൂഷന്റെ കേസിലെ വിടവുകൾ അനാവശ്യമായ അനുമാനങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് നികത്താനുള്ള ഒരു വ്യായാമം ഈ കോടതികൾ നടത്തി. രേഖയിലുള്ള തെളിവുകളുടെ വികലമായ വായന വഴി, നിയമത്തിനോ, യുക്തിക്കോ നിരക്കാത്ത, അപരിചിതമായ ഒരു ന്യായവാദ പ്രക്രിയ കോടതികൾ ഉപയോഗപ്പെടുത്തി. ഉമർ ഖാലിദിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഇപ്പോഴത്തെ വിധി (ഹൈക്കോടതിയിൽ മൂന്ന് വർഷത്തെ ന്യായീകരിക്കാനാവാത്ത കാലതാമസത്തിന് ശേഷം വന്നതാണ്) പരിശോധിക്കാം.

^{ഉമർ ഖാലിദ് | PHOTO : WIKI COMMONS}
ആദ്യം, ചില പ്രാഥമിക പരാമർശങ്ങൾ. "ഡൽഹി കലാപങ്ങൾ" എന്നത് 2020 ഫെബ്രുവരിയിൽ ഡൽഹിയിൽ നടന്ന വർഗീയ അക്രമത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. അതിൽ 54 പേർ മരിക്കുകയും, നിരവധി പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ കേസിലെ പ്രതികളെല്ലാം 2019 ഡിസംബർ, 2020 ജനുവരി മാസങ്ങളിൽ പൗരത്വ ഭേദഗതി ബില്ലിനെതിരെ (പിന്നീട്, പൗരത്വ ഭേദഗതി നിയമം) പൊതു പ്രതിഷേധങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്ന വ്യക്തികളാണ്. പക്ഷെ, പ്രോസിക്യൂഷന്റെ പ്രശ്നം, ഈ വ്യക്തികളിൽ ആരും പരസ്യമായി, അക്രമത്തിനോ, കലാപത്തിനോ ആഹ്വാനം ചെയ്യുകയോ, പ്രേരിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടില്ല എന്നതാണ്. ഇതിനെ മറികടക്കാൻ, പ്രോസിക്യൂഷന്റെ കേസ് ഒരു ഗൂഢാലോചനയുടെ ആശയത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതായിരുന്നു: ഈ വ്യക്തികൾ പരസ്യമായും, രഹസ്യമായും എന്ത് പറഞ്ഞാലും, അവർ അക്രമാസക്തമായ കലാപങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാൻ ഗൂഢാലോചന നടത്തി എന്നതാണ് പ്രോസിക്യൂഷന്റെ കേസ്. രണ്ട് തെളിവുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലായിരുന്നു ഗൂഢാലോചന കേസ്: ചില രഹസ്യ യോഗങ്ങളിൽ, ഈ വ്യക്തികൾ അക്രമത്തിന് ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നത് തങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ടെന്ന് പറയുന്ന "സംരക്ഷിത സാക്ഷികളുടെ" (അതായത്, പ്രതിഭാഗത്തിന് തിരിച്ചറിയാൻ പറ്റാത്ത, സ്വന്തം ഐഡൻറിറ്റി വെളിപ്പെടുത്തേണ്ടാത്ത അജ്ഞാത, രഹസ്യ സാക്ഷികളുടെ) മൊഴികൾ; വാട്ട്‌സ്ആപ്പ് ഗ്രൂപ്പിലെ സന്ദേശങ്ങൾ, കലാപത്തിനു ശേഷമുള്ള ഫോൺ കോളുകൾ, അല്ലെങ്കിൽ ഇരട്ട അർത്ഥമുള്ളതായി ആരോപിക്കപ്പെടുന്ന പൊതു പ്രസംഗങ്ങൾ തുടങ്ങിയ സാഹചര്യ തെളിവുകൾ. ഇവയാണ് പ്രോസിക്യൂഷൻ കേസിന്റെ അടിസ്ഥാനം.    

സാഹചര്യത്തെളിവുകളെ പ്രധാനമായും ആശ്രയിക്കുന്ന ഇത്തരമൊരു കേസ് കൈകാര്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, ഒരു കോടതിക്ക് രണ്ട് കാര്യങ്ങളിൽ ഒന്ന് ചെയ്യാൻ കഴിയുമെന്ന് ഞാൻ മുമ്പ് വാദിച്ചിട്ടുണ്ട്. ജാമ്യം നിഷേധിക്കുന്നതിന്റെ (വർഷങ്ങളോളം തടവ്) ഗുരുതരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ കണക്കിലെടുക്കുമ്പോൾ, കോടതികൾക്ക് "കണ്ണുകൾ തുറന്ന" സമീപനം സ്വീകരിക്കാൻ കഴിയും. അതായത് രേഖയിലുള്ള പ്രോസിക്യൂഷൻ തെളിവുകൾ മൂർത്തവും, നിർദ്ദിഷ്ടവുമായിരിക്കണം. കൂടാതെ വസ്തുതയ്ക്കും, അനുമാനത്തിനും വ്യക്തമായ ബന്ധം നിലനിൽക്കേണ്ടതുണ്ട്. അല്ലെങ്കിൽ രേഖയിലുള്ള തെളിവുകൾ മാത്രമല്ല, ആ തെളിവുകളിൽ നിന്നുള്ള പ്രോസിക്യൂഷന്റെ അനുമാനങ്ങളും മുഖവിലയ്‌ക്കെടുക്കുന്ന "കണ്ണുകൾ ഇറുക്കി അടച്ച" സമീപനം സ്വീകരിക്കാം. ഇന്ത്യൻ ക്രിമിനൽ നിയമവ്യവസ്ഥയുടെ ഒരു പ്രത്യേകത, ജുഡീഷ്യറിയുടെ എല്ലാ തലങ്ങളിലും മേൽപ്പറഞ്ഞ രണ്ട് സമീപനങ്ങളുടെയും ഉദാഹരണങ്ങൾ നിങ്ങൾക്ക് കണ്ടെത്താനാകും എന്നതാണ്. അത് പൂർണ്ണമായും കേസിൽ വാദം കേൾക്കുന്ന ജഡ്ജിമാരെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. വാസ്തവത്തിൽ, ചിലപ്പോൾ ഉമർ ഖാലിദ് തന്നെ കണ്ടെത്തുന്നതുപോലെ ഒരേ ജഡ്ജിയുടെ വിധിന്യായങ്ങളിൽ, കുറച്ച് മാസങ്ങളുടെ ഇടവേളയിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ രണ്ട് സമീപനങ്ങളും കണ്ടെത്താനാകും.

^{REPRESENTATIVE IMAGE | WIKI COMMONS}
നേരത്തെയുള്ള രണ്ട് പോസ്റ്റുകളിൽ, ഉമർ ഖാലിദിന് ജാമ്യം നിഷേധിച്ച സെഷൻസ് കോടതിയുടെയും, ഹൈക്കോടതിയുടെയും ഉത്തരവുകൾ "കണ്ണുകൾ അടച്ച" സമീപനത്തിന്റെ ഒരു പ്രത്യേക ഉദാഹരണത്തെ എങ്ങനെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നുവെന്ന് ഞാൻ വിശകലനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. "രഹസ്യ" സാക്ഷികളുടെ പിന്തുണയോടെ ഒരു വ്യക്തിയെ വർഷങ്ങളോളം ജയിലിൽ അടയ്ക്കുന്നതിലെ അനീതിക്ക് പുറമേ, ഈ "രഹസ്യ" സാക്ഷികളുടെ മൊഴികൾ പോലും മിക്കവാറും അവ്യക്തമായിരുന്നു. കൂടാതെ, കലാപം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനുശേഷവും, "കലാപം ആരംഭിച്ചതിനുശേഷവും വ്യത്യസ്ത പ്രതികൾ എങ്ങനെ ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നുവെന്നും, പരസ്പരം സംസാരിക്കുന്നുവെന്നും അവരുടെ ഫോൺകോളുകൾ അപ്പോഴും കാണിക്കുന്നു. അതിലും, പ്രധാനമായി, ഉൾപ്പെട്ട മിക്ക പ്രതികളും ഒരു പൊതുസ്ഥലത്ത് എത്തിയിരിക്കുന്നു" എന്നത് ഒരു കുറ്റകരമായ വസ്തുതയാണെന്ന് സെഷൻസ് കോടതി വിലയിരുത്തി. വാട്ട്‌സ്ആപ്പ് ഗ്രൂപ്പുകളിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ "അംഗത്വം", ചില മീറ്റിംഗുകളിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ "പങ്കാളിത്തം", ഡൊണാൾഡ് ട്രംപിന്റെ ഇന്ത്യാ സന്ദർശനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ "പരാമർശം" എന്നിവയിൽ നിന്നാണ് ഖാലിദിന്റെ കുറ്റത്തെ കുറിച്ചുള്ള അനുമാനങ്ങൾ ശേഖരിച്ചത്. അക്രമത്തിന് പ്രേരിപ്പിക്കുന്നതിനോ, ആസൂത്രണം ചെയ്യുന്നതിനോ, പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിന് പ്രത്യേക വസ്തുതകളൊന്നും അവയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ചുരുക്കത്തിൽ:

"അതിനാൽ ഖാലിദിനെതിരായ കേസ് ഇവയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്: (എ) വാട്ട്‌സ്ആപ്പ് ഗ്രൂപ്പുകളിലെ അംഗത്വം; (ബി) അജ്ഞാത സാക്ഷികൾ നൽകുന്ന വിവിധ മീറ്റിംഗുകളിലെ പങ്കാളിത്തം, അവയിൽ ഭൂരിഭാഗവും അവ്യക്തമായ വാക്കുകളിൽ; (സി) കലാപം ആരംഭിച്ചതിനുശേഷം "ആളുകളുടെ ഫോൺ കോളുകളിൽ" നിരന്തരം പരാമർശിക്കപ്പെട്ടു."

ഹൈക്കോടതി ഒരു പടി കൂടി മുന്നോട്ട് പോയി, ഖാലിദ് ഒരു പൊതു പ്രസംഗത്തിൽ "ഇൻക്വിലാബി സലാം" ("വിപ്ലവകരമായ ആശംസകൾ"), "ക്രാന്തികാരി  ഇസ്തിക്ബാൽ" ("വിപ്ലവകരമായ ആശംസകൾ") എന്നീ പദങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചത് കുറ്റകരമാണെന്ന് വിധിച്ചു. കാരണം, വിപ്ലവം രക്തരഹിതമായിരിക്കുമെന്ന് നിങ്ങൾ വ്യക്തമായി പറഞ്ഞില്ലെങ്കിൽ, നിങ്ങൾ പരോക്ഷമായി അക്രമത്തിന് ആഹ്വാനം ചെയ്യുകയാണെന്ന അനുമാനമായിരുന്നു കോടതിയുടേത്. (ഒരേ പ്രസംഗത്തിൽ ഖാലിദ് സമാധാനപരവും, അക്രമരഹിതവുമായ പ്രതിഷേധത്തെക്കുറിച്ച് ഒന്നിലധികം തവണ പരാമർശിച്ചുവെന്ന വസ്തുത അവഗണിക്കപ്പെട്ടു). ചുരുക്കത്തിൽ, ഞാൻ അന്ന് എഴുതിയതുപോലെ, സെഷൻസ് കോടതിക്ക് പുറമേ, ഹൈക്കോടതിയുടെ വിധി ഇനിപ്പറയുന്ന നാല് അനുമാനങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്:

^{ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി | PHOTO : WIKI COMMONS}
"ചക്ക ജാമിന് (വഴി തടയൽ) ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നത് അക്രമത്തിനും, കലാപത്തിനും പ്രേരിപ്പിക്കലാണെന്ന് യുക്തിപരമായി പറയുന്നു; വാട്ട്‌സ്ആപ്പ് ഗ്രൂപ്പുകളിലെ അംഗത്വം ഒരു ഗൂഢാലോചനയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിന്റെ സൂചനയാണ്; പ്രസ്തുത വിഷയത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ആക്ടിവിസ്റ്റുകൾക്കിടയിൽ ഒരു കലാപം ആരംഭിച്ചതിനുശേഷമുള്ള  "കോൾ ഗ്രൂപ്പ്" ഒരു ഗൂഢാലോചനയുടെ സൂചനയാണ്; സിഎഎ- ക്കെതിരായ പ്രതിഷേധങ്ങളിൽ ഉമർ ഖാലിദ് പങ്കെടുക്കുന്നത് കലാപമുണ്ടാക്കാനുള്ള ഗൂഢാലോചനയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്കാളിത്തത്തിന്റെ സൂചനയാണ്."

2022ൽ ഉമർ ഖാലിദ് വിചാരണയില്ലാതെ രണ്ട് വർഷം ജയിലിൽ കഴിഞ്ഞപ്പോഴാണ് ഈ രണ്ട് വിധിന്യായങ്ങളും വരുന്നത്. എന്നിരുന്നാലും, മൂന്ന് വർഷം കഴിഞ്ഞ്, വിചാരണയില്ലാതെ അഞ്ച് വർഷം ജയിലിൽ കഴിഞ്ഞ ഒരാളുടെ ദുരവസ്ഥ ഹൈക്കോടതി പരിഗണിക്കുമ്പോൾ, എന്തുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ സംഭവിച്ചു എന്നതിന് കൂടുതൽ ന്യായീകരണങ്ങൾ നൽകാൻ ശ്രമിക്കുമെന്ന് നിങ്ങൾ കരുതിയിരുന്നെങ്കിൽ, നിങ്ങൾക്ക് തെറ്റി. പല തരത്തിലും, നവീൻ ചൗളയുടെയും, ഷാലിന്ദർ കൗർ ജെജെയുടെയും ഇന്നത്തെ വിധി മുമ്പത്തെ രണ്ട് വിധികളേക്കാൾ മോശമാണ്: മുമ്പ്, സെഷൻസ് കോടതിയും, ഹൈക്കോടതിയും പ്രോസിക്യൂഷൻ രേഖപ്പെടുത്തിയ തെളിവുകളുമായി ചെറുതായെങ്കിലും ഇടപഴകാൻ ചില ശ്രമങ്ങൾ നടത്തിയിരുന്നു. എത്ര വളച്ചൊടിച്ച രീതിയിൽ ആയിരുന്നുവെങ്കിലും. ഇപ്പോഴത്തെ വിധി അത് ചെയ്യുന്നില്ല. അതിനാൽ, 133, 134 ഖണ്ഡികകളിൽ, പഴയ ഹൈക്കോടതി വിധി ഇങ്ങനെ പറയുന്നു:

അപ്പീലുടമയായ ഉമർ ഖാലിദ് 24.02.2020 ന് അമരാവതിയിൽ പ്രസംഗങ്ങൾ നടത്തി, പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് ആഹ്വാനം ചെയ്തു. അത് അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റിന്റെ സന്ദർശനത്തോടനുബന്ധിച്ചായിരുന്നു. അന്താരാഷ്ട്ര ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുന്നതിനായി 23/24.02.2020 ന് അക്രമാസക്തമായ കലാപങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാൻ മനഃപൂർവ്വം സമയബന്ധിതമാക്കിയതാണെന്ന് പ്രോസിക്യൂഷൻ ആരോപിക്കുന്നു. അപ്പീലുടമയുടെ പങ്കിനെപറ്റിയുള്ള പ്രോസിക്യൂഷൻ  കണ്ടെത്തലുകൾ നിസ്സാരമായി തള്ളിക്കളയാനാവില്ല.

അമരാവതിയിൽ ഉമർ ഖാലിദ് എന്താണ് പറഞ്ഞതെന്ന് വിശകലനം ചെയ്യാൻ ഇതിൽ നിന്നും കഴിയില്ല. മുകളിൽ സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ, ഹൈക്കോടതി ഉമർ ഖാലിദിന്റെ വാക്കുകൾ ഒരു "പീഡനറാക്കിൽ" ഉൾപ്പെടുത്തി, അവയിൽ നിന്ന് വളച്ചൊടിച്ച അർത്ഥങ്ങൾ നേടിയെടുത്തു. പക്ഷേ, ഏറ്റവും കുറഞ്ഞത് അതിൽ വിശകലനം ചെയ്യേണ്ട വാക്കുകൾ ഉണ്ടെന്നും, വാക്കുകൾക്കും, അക്രമത്തിനും ഇടയിൽ എന്തോ ബന്ധമുണ്ടെന്ന് കാണിക്കേണ്ടതുണ്ടെന്നും അത് ശ്രമിച്ചു. പക്ഷെ ഇപ്പോഴത്തെ വിധി ആ അടിസ്ഥാന ജുഡീഷ്യൽ ബാധ്യതയിൽ നിന്ന് പോലും സ്വയം മോചിതമാകുന്നു. ഹൈക്കോടതിയുടെ വിധിന്യായം ഇങ്ങനെ വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നു: "ഒരാൾ എന്തോ പറഞ്ഞു. അക്രമം നടന്നു. ഇത് ഒരു ഗൂഢാലോചനയുടെ തെളിവാണെന്ന് പ്രോസിക്യൂഷൻ പറയുന്നു. അതിനാൽ അത് അങ്ങനെയായിരിക്കണം."

ഖണ്ഡിക 136ൽ, ഖാലിദ് യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്താണ് പറഞ്ഞതെന്ന് ഒരിക്കൽ കൂടി പറയാതെ, "ആരോപണവിധേയമായ പ്രകോപനപരവും, പ്രകോപനപരവുമായ പ്രസംഗങ്ങൾ" എന്ന ആരോപണം വിധിന്യായത്തിൽ ആവർത്തിക്കുന്നു. "സിഎഎ/എൻആർസി ഒരു മുസ്ലീം വിരുദ്ധ നിയമമാണെന്ന് ജനങ്ങളെ തെറ്റിദ്ധരിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് അപ്പീലർമാർ നിരന്തരം പ്രസംഗിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നുവെന്ന് പ്രോസിക്യൂഷൻ കേസ് ആരോപിക്കുന്നു" എന്ന് വിധിന്യായത്തിൽ പറയുന്നു. എന്നാൽ വിചാരണ കൂടാതെ ഒരാളെ അഞ്ച് വർഷം ജയിലിൽ അടയ്ക്കുന്നതിനുള്ള മാനദണ്ഡം ഇതാണെങ്കിൽ, ഭരണഘടനയിലെ ആർട്ടിക്കിൾ 19(1)(എ) കാലഹരണപ്പെട്ടതായി കണക്കാക്കി നമുക്ക് റദ്ദാക്കാം: ഇത് നിയമപരമായ മാനദണ്ഡമല്ല.

^{ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടന | PHOTO : WIKI COMMONS}
ഒരുപക്ഷേ, കച്ചിതുരുമ്പിലാണ് പിടിച്ചിരിക്കുന്നതെന്ന ബോധ്യമുള്ളതുകൊണ്ടാകണം വിധി ഭയാനകമായ വാക്കുകൾ ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങി. ഷർജീൽ ഇമാമിനൊപ്പം, ഉമർ ഖാലിദും "മുഴുവൻ ഗൂഢാലോചനയ്ക്കും പിന്നിലെ ബുദ്ധിജീവി വാസ്തുശിൽപ്പികളായിരുന്നു" എന്ന് അത് കുറിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഒരു "ബൗദ്ധിക വാസ്തുശിൽപ്പി" ആരാണ് അല്ലെങ്കിൽ എന്താണ്? ഒരു "ബൗദ്ധിക വാസ്തുശിൽപ്പി"യെ എങ്ങനെ നിർവചിക്കും? നിയമം അതിനെ എങ്ങനെ നിർവചിക്കുന്നു? ഇതിന് മുമ്പുള്ള രണ്ട് കോടതികളെയും പോലെ, ഖാലിദിനെതിരെ യഥാർത്ഥ കുറ്റാരോപണ തെളിവുകൾ കണ്ടെത്താൻ കഴിയാത്ത ഈ ബെഞ്ച് സെമാന്റിക്സിൽ അഭയം തേടാൻ നിർബന്ധിതരാകുന്നു എന്നത് വളരെ വ്യക്തമാണ്. കാരണം, ഒരാളെ "ബുദ്ധിജീവി വാസ്തുശില്പി" എന്ന് മുദ്രകുത്തി, അത് അവസാനിപ്പിക്കാൻ കഴിയുമ്പോൾ തെളിവുകളുടെ ആവശ്യകത എന്താണ്? ഞാൻ മുമ്പ് ഇതിനെ ഹംപ്റ്റി ഡംപ്റ്റി നിയമശാസ്ത്രം എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.  

അവിടെ കോടതി, ഭാഷയും, വാക്കുകളും അത് ആഗ്രഹിക്കുന്ന രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു (അവയുടെ യഥാർത്ഥ അർത്ഥം പരിഗണിക്കാതെ), കാരണം അങ്ങനെ ചെയ്യാൻ ഭരണകൂടത്തിന് അധികാരമുണ്ട് (ഈ സാഹചര്യത്തിൽ, ജയിൽ ശിക്ഷയും).

ഉമർ ഖാലിദിന്റെ അഭിഭാഷകൻ, എല്ലാ വ്യക്തികൾക്കും വേണ്ടിയുള്ള അഭിഭാഷകർ അന്തിമ വാദം നടത്തി: കേസിന്റെ വേഗത (ഇതെഴുതുന്ന സമയത്ത്, വിചാരണ ഇതുവരെ ആരംഭിച്ചിട്ടില്ല), ഈ ആളുകൾ ഇപ്പോൾ അഞ്ച് വർഷമായി ജയിലിൽ കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു എന്ന വസ്തുത, ഭരണഘടനയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ 21 പ്രകാരം ജാമ്യത്തിന് ശക്തമായ ഒരു വാദമായി ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചു. കൂടാതെ കെ എ നജീബ് കേസിൽ സുപ്രീം കോടതിയുടെ വിധിന്യായവും ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ചൗളയുടെയും, കൗർ ജെജെയുടെയും ഈ വാദത്തോടുള്ള ഈ വിധിന്യായത്തിലെ പ്രതികരണം, പണ്ഡിതന്മാർ "ജുഡീഷ്യൽ ക്രൂരത" എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചതിന്റെ ഏറ്റവും വ്യക്തമായ ഉദാഹരണമായിരിക്കാം. കോടതി പറയുന്നു:

^{സുപ്രീം കോടതി | PHOTO : WIKI COMMONS}
മുകളിൽ സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ, കാലതാമസത്തിന്റെയും നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന തടവിന്റെയും വാദങ്ങളെ ഞങ്ങൾ ബഹുമാനിക്കുന്നു. പക്ഷെ, ഈ കേസിൽ സങ്കീർണ്ണമായ പ്രശ്നങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ വിചാരണ സ്വാഭാവിക വേഗതയിൽ പുരോഗമിക്കുന്നു.

സ്വന്തം വാക്കുകളാൽ ആളുകൾ സ്വയം കുറ്റപ്പെടുത്തുന്ന നിമിഷങ്ങളുണ്ട്. അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്, ഭരണകൂടം തടവുകാർക്ക് നൽകിയ "മാതൃ പരിചരണത്തെ"ക്കുറിച്ചുള്ള സുപ്രീം കോടതിയുടെ നിരീക്ഷണത്തിലെന്നപോലെ, ഒരു സ്ഥാപനത്തിന്റെ മുഴുവൻ സ്വഭാവത്തെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നതും വഞ്ചിക്കുന്നതുമായ വാക്കുകൾ ഉണ്ട്. ഒന്നും പറയേണ്ടതില്ല: ഈ വാക്കുകൾ സ്വയം നിലകൊള്ളുന്നു, കുപ്രസിദ്ധിയുടെ സ്മാരകമായി.

ചരിത്ര പുസ്തകങ്ങളിൽ, ജോസഫ് സ്റ്റാലിന്റെ മോസ്കോ വിചാരണകളെക്കുറിച്ച് (1936-1938) നമ്മൾ വായിക്കുന്നു. പഴയ ബോൾഷെവിക്കുകളും, സ്റ്റാലിന്റെ സ്വന്തം ഉദ്യോഗസ്ഥരും "ഗൂഢാലോചന" കുറ്റം ചുമത്തി വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിക്കപ്പെട്ട 'ഷോ 'വിചാരണകൾ. നിർബന്ധിത കുറ്റസമ്മതങ്ങളുടെ (പീഡനത്തിലൂടെ നേടിയത്) അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് മോസ്കോ വിചാരണകൾ നടന്നതെന്ന വസ്തുതയ്ക്ക് പുറമേ, ഈ വിചാരണകൾ പിന്നീടുള്ള വിശകലനങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നതുപോലെ തെളിവുകളോടും കോടതിയിൽ തെളിവുകൾ തെളിയിക്കേണ്ട മാനദണ്ഡങ്ങളോടും ഉള്ള അവഹേളനത്താൽ ശ്രദ്ധേയമായി. തടവ് അല്ലെങ്കിൽ മരണത്തെ ന്യായീകരിക്കാൻ പര്യാപ്തമായ അളവിൽ. ഒരു വലിയ ഗൂഢാലോചന (ലിയോൺ ട്രോട്സ്കിയെന്ന  "സൂത്രധാരൻ") ആരോപിക്കാൻ ഇത് മതിയായിരുന്നു, ബാക്കിയുള്ളവ പിന്തുടരും. നിയമവാഴ്ചയോടുള്ള പ്രതിബദ്ധതയുടെ അവസാന അവശിഷ്ടങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് ഒരു ധാർമ്മിക തമോഗർത്തത്തിലേക്ക് വീഴുന്ന ഒരു സമൂഹത്തിലേക്കുള്ള ഒരു ചവിട്ടുപടിയായി മോസ്കോ വിചാരണകളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരണങ്ങൾ ചരിത്രത്തിന്റെ പേജുകളിൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ചരിത്രം സ്വയം ആവർത്തിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും, അത് സാമ്യതകളുള്ളതാണെന്ന് ശ്രദ്ധിക്കുന്നത് മതിയാകും; ചരിത്രത്തിന്റെ വിധി ഒടുവിൽ, വെളിപ്പെടുമ്പോഴേക്കും, അത് പലപ്പോഴും അപര്യാപ്‍തവും, വളരെ വൈകിയതുമാവും.

^{ജോസഫ് സ്റ്റാലിൻ | PHOTO : WIKI COMMONS}
മാസങ്ങളിലും, വർഷങ്ങളിലും നഷ്ടപ്പെട്ട സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ വില അനുഭവിച്ച ഈ ഒമ്പത് വ്യക്തികളുടെ കാര്യത്തിൽ അത് അങ്ങനെ ആവരുതെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.

ഒമ്പത് വ്യക്തികൾക്ക് ജാമ്യം നിഷേധിച്ചുകൊണ്ട് ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി പുറപ്പെടുവിച്ച ഉത്തരവ് ഞാൻ ഇതുവരെ പരിശോധിച്ചത് ഉമർ ഖാലിദിന്റെ കേസ് കേന്ദ്രീകരിച്ചായിരുന്നു. അതേ കേസിൽ മുമ്പുള്ള ഉത്തരവുകൾ പോലെ തന്നെ, ഈ ഉത്തരവിലും തെളിവുകളുടെ കാര്യത്തിൽ "കണ്ണടച്ച" സമീപനമാണ് കോടതി സ്വീകരിക്കുന്നതെന്ന് ഞാൻ ശ്രദ്ധിച്ചു. ഉമർ ഖാലിദ് ഒരു ഘട്ടത്തിലും വർഗീയ കലാപത്തിന് ആഹ്വാനം ചെയ്യുകയോ, പ്രേരിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടില്ല എന്ന വസ്തുതയെ അഭിമുഖീകരിച്ച കോടതി, അജ്ഞാത "സംരക്ഷിത" സാക്ഷികളിൽ നിന്നുള്ള അവ്യക്തവും, സ്ഥിരീകരിക്കാത്തതുമായ പ്രസ്താവനകളിൽ അധിഷ്ഠിതമായ "ഗൂഢാലോചന" എന്ന മോസ്കോ വിചാരണാ രീതിയിലുള്ള വാദത്തെ പിൻപറ്റുന്ന, പ്രോസിക്യൂഷന്റെ കേസിലെ വിടവുകൾ സ്വന്തം അനുമാനങ്ങളും, ന്യായങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് നികത്തുന്ന, നിലവിലുള്ള നിയമ മാനദണ്ഡങ്ങൾ തെറ്റായി പ്രയോഗിക്കുന്ന സമീപനമാണ് സ്വീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്.

പല കാര്യങ്ങളിലും, മറ്റ് പ്രതികളുടെ ജാമ്യം നിരസിക്കലിലും സമാനമായ ന്യായവാദ രീതി പിന്തുടരുന്നു. ഇതിൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായത് ഗൾഫിഷ ഫാത്തിമയുടെ കേസാണ്, കാരണം അവർക്കെതിരായ ആരോപണങ്ങൾ മിക്കവാറും പൂർണ്ണമായും അജ്ഞാതരും "സംരക്ഷിത" സാക്ഷികളുമാണ് (സ്ഥിരീകരണമില്ലാതെ). അത്തരം സ്ഥിരീകരണം എപ്പോഴാണ് ആദ്യം നടക്കുക? വിചാരണയിൽ. വിചാരണയ്ക്ക് എത്ര സമയമെടുക്കും? 900 സാക്ഷികളെ വിസ്തരിക്കാൻ ഉള്ളതിനാലും, ഇന്ത്യയിലെ ക്രിമിനൽ വിചാരണകളുടെ വേഗത കണക്കിലെടുക്കുമ്പോഴും, പത്ത് വർഷമോ അതിൽ കൂടുതലോ എടുക്കുമെന്ന് ഒരാൾക്ക് കണക്കാക്കാം. എന്തായാലും, നേരത്തെ നമ്മൾ കണ്ടതുപോലെ, വിചാരണ "സാധാരണ വേഗതയിൽ" നടക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ഹൈക്കോടതി വിശ്വസിക്കുന്നതായി തോന്നുന്നു, അത് വേഗത്തിലാക്കുന്നത് എല്ലാ കക്ഷികളുടെയും അവകാശങ്ങൾക്ക് "അന്യായമായിരിക്കും". അതിനാൽ,  അജ്ഞാത സാക്ഷി മൊഴികളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഒരാൾ പതിനഞ്ച് വർഷം ജയിലിൽ കഴിയുന്നത് ശരിയാണെന്ന് നിയമപരമായ അറിവ് നഷ്ടപ്പെട്ട ഹൈക്കോടതി വാദിക്കുന്നു. മോസ്കോ വിചാരണകളിൽ സ്റ്റാലിന്റെ പ്രോസിക്യൂട്ടറായിരുന്ന ആൻഡ്രി വൈഷിൻസ്കി വളരെക്കാലമായി മരിച്ചുപോയത് വളരെ നിർഭാഗ്യകരമാണ്. അദ്ദേഹം അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ, തീർച്ചയായും ഡൽഹി ഹൈക്കോടതിയിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് ചില കുറിപ്പുകൾ വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകാമായിരുന്നു.

^{ഗൾഫിഷ ഫാത്തിമ | PHOTO : WIKI COMMONS}
ഗൾഫിഷ ഫാത്തിമയുടെ അഭിഭാഷകൻ വാദിച്ചത്, എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും, ദേവാംഗന കലിതയുടെയും, നടാഷ നർവാളിന്റെയും കേസിന് സമാനമാണ് അവരുടെ കേസ് എന്നാണ്. അതിനാൽ, സമത്വത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ജാമ്യം തേടിയിരുന്നു. ഹൈക്കോടതി ഇതിനോട് എങ്ങനെ പ്രതികരിക്കുന്നു? രണ്ട് കേസുകളെയും വേർതിരിച്ചറിയാൻ എന്തെങ്കിലും കണ്ടെത്തേണ്ടതുണ്ട്, അതിനാൽ അത് അസംബന്ധത്തിന്റെ നാടകമായി മാറുന്നു:

അപ്പീലുടമ സൃഷ്ടിച്ചതായി ആരോപിക്കപ്പെടുന്ന വാട്ട്‌സ്ആപ്പ് ഗ്രൂപ്പുകൾ, പ്രതിഷേധങ്ങളിലെ ഏകോപനത്തെയും, പ്രതിഷേധങ്ങളിൽ കഴിയുന്നത്ര സ്ത്രീകൾ പങ്കെടുക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ രണ്ട് ഗ്രൂപ്പുകളുടെയും സൃഷ്ടി ഒറ്റപ്പെട്ടതായി കാണാൻ കഴിയില്ല. വിശാലമായ സാധ്യതകളെ പരിഗണിക്കണം. പ്രതിഷേധങ്ങളെ ഏകോപിപ്പിക്കുന്നതിനും, പ്രതിഷേധങ്ങളിൽ സ്ത്രീകളുടെ പങ്കാളിത്തം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനും വാട്ട്‌സ്ആപ്പ് ഗ്രൂപ്പുകൾ രൂപീകരിക്കുന്നതിൽ നിയമവിരുദ്ധമായി ഒന്നുമില്ല എന്ന് പറയേണ്ടതില്ലല്ലോ. വാസ്തവത്തിൽ, ഒരു വാട്ട്‌സ്ആപ്പ് ഗ്രൂപ്പ് വഴിയല്ലാതെ മറ്റെങ്ങനെയാണ് നിങ്ങൾക്ക് ഒരു പ്രതിഷേധം ഏകോപിപ്പിക്കാൻ കഴിയുക (നിങ്ങൾ സിഗ്നൽ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ, അത് ഗൂഢാലോചനയുടെ കൂടുതൽ ഗുരുതരമായ സൂചനയായിരിക്കും!)? അതിനാൽ, ഈ കേസിൽ, ഉൾപ്പെട്ട മൂന്ന് കോടതികളിൽ ഓരോന്നും യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായും വേർപെടുത്താത്ത ഒരു അനുമാനം ഉപയോഗിച്ച് പ്രോസിക്യൂഷന്റെ കേസിലെ വലിയ വിടവ് നികത്തിയതിന്റെ ആദ്യ പോയിന്റിലേക്ക് മടങ്ങുന്നു. ഈ ഒമ്പത് പേരും സിഎഎയ്‌ക്കെതിരായ പ്രതിഷേധങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കുക എന്ന ജനാധിപത്യപരമായി, നിയമാനുസൃതമായ പ്രവർത്തനത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു എന്ന വസ്തുതയ്ക്കും 54 പേരുടെ ജീവൻ അപഹരിച്ച വർഗീയ അക്രമത്തിനും ഇടയിലുള്ള വിടവ് നികത്താൻ ഗ്രാൻഡ് കാന്യൺ പോലെ വിശാലമായ ഒരു കിടങ്ങ് ഹൈക്കോടതി പുകമറയുടെ ഒരു പാലം നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നു, അവിടെ പ്രതിഷേധങ്ങളുടെ സംഘാടനം തന്നെ ഗൂഢാലോചനയായി മാറുന്നു. സാരാംശത്തിൽ, പ്രതിഷേധത്തെ തന്നെ കുറ്റകരമാക്കാനുള്ള കോടതിയുടെ പരോക്ഷമായ ശ്രമമാണ് നമുക്ക് കാണാനാവുന്നത്. കാരണം മുകളിൽ സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ പ്രതിഷേധക്കാർ അക്രമത്തിൽ ഏർപ്പെടുകയോ, പ്രേരണ നൽകുകയോ ചെയ്യുന്നതായി യഥാർത്ഥവും, മൂർത്തവുമായ തെളിവുകളൊന്നുമില്ല.

ഗൾഫിഷ ഫാത്തിമയുടെ പ്രത്യേക കേസ് കൂടാതെ, വിധിന്യായത്തിൽ ഒന്നിലധികം ജാമ്യാപേക്ഷകൾ നേരിടുന്ന രണ്ട് കാര്യങ്ങളുണ്ട്. ആദ്യത്തേത് ഞാൻ ജുഡീഷ്യൽ ഇരട്ടത്താപ്പ് എന്ന് വിളിക്കുന്നതിനെയാണ്. ചുരുക്കത്തിൽ, വ്യക്തികൾക്ക് അനുകൂലമായേക്കാവുന്ന ഒരു വസ്തുത ഉണ്ടായിരിക്കുകയും ജാമ്യം നൽകുന്നതിനെ അനുകൂലിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, ഹൈക്കോടതി വതാലി വിധിന്യായം ഉദ്ധരിക്കുന്നു. കണ്ണുകൾ പൂട്ടി അനുകൂല ഘടകങ്ങൾ പരിഗണിക്കാൻ വിസമ്മതിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പക്ഷെ, ജാമ്യം നൽകുന്നതിനെതിരായ കാരണങ്ങളുടെ കാര്യം വരുമ്പോൾ, തെളിവുകളിലേക്ക് ആഴത്തിൽ പോകാനും, രേഖകളിൽ പോലും ഇല്ലാത്ത എല്ലാത്തരം നിഗമനങ്ങളിലും എത്തിച്ചേരാനുമുള്ള ത്വരയിൽ കോടതി സന്തോഷിക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, ഷിഫ-ഉർ-റഹ്മാന്റെ കേസിൽ, പ്രതിഷേധങ്ങൾക്കായി സ്വരൂപിച്ച ഫണ്ട് കലാപത്തിന് പ്രേരിപ്പിച്ചതായി ഒരു ആരോപണമുണ്ട്. എന്നാൽ, അതിന് നേരിട്ടുള്ള തെളിവുകളൊന്നുമില്ല.

^{ഷിഫാ-ഉർ-റഹ്മാൻ | PHOTO : WIKI COMMONS}
എന്നിരുന്നാലും, ഷിഫാ-ഉർ-റഹ്മാൻ, ജാമിയ മിലിയ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ  വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനയായ AAJMIയുടെ പ്രസിഡന്റായിരുന്നതിനാൽ, "സ്ഥാനം ദുരുപയോഗം ചെയ്യാനുള്ള സാധ്യത തള്ളിക്കളയാനാവില്ല" എന്ന അസാധാരണമായ വാദം ഹൈക്കോടതി ഉന്നയിക്കുന്നു. "തള്ളിക്കളയാൻ കഴിയാത്ത" ഈ "സാധ്യത" ജാമ്യം നിഷേധിക്കുന്നതിനുള്ള അടിസ്ഥാനങ്ങളിലൊന്നായി മാറുന്നു. ഇത് യുക്തിയുടെ ഒരു വിചിത്രമായ കുതിച്ചുചാട്ടമാണെങ്കിലും, "അജ്ഞാത" സാക്ഷികളുടെ മൊഴികൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിലെ കാലതാമസം ആ മൊഴികളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു പ്രഥമദൃഷ്ട്യാ കേസ് സുസ്ഥിരമാണോ എന്ന് വിലയിരുത്തുമ്പോൾ അവരുടെ പ്രോബേറ്റീവ് മൂല്യത്തെ ദുർബലപ്പെടുത്തുന്നുവെന്ന പ്രതിഭാഗം അഭിഭാഷകരുടെ വാദത്തിന് മറുപടിയായി, ജാമ്യ ഘട്ടത്തിൽ ഈ ചോദ്യം പരിഗണിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് കോടതി വതാലിയെ ഉദ്ധരിച്ചു. എന്നാൽ ഒരു നിമിഷം, രണ്ട് "സാധ്യതകളിൽ" ഏതാണ് ഉയർന്നതെന്ന് നമുക്ക് സ്വയം ചോദിക്കാം: ഷിഫാ-ഉർ-റഹ്മാൻ തന്റെ AAJMIയുടെ പ്രസിഡൻസി "ദുരുപയോഗം" ചെയ്യാനുള്ള "സാധ്യത", അല്ലെങ്കിൽ "അജ്ഞാത" സാക്ഷികളിൽ നിന്ന് എടുത്ത വളരെ വൈകിയുള്ള പ്രസ്താവനകൾ സംശയത്തിന് അർഹമാകാനുള്ള "സാധ്യത"? ഇതിൽ ഏതാണ് "തള്ളപ്പെടാൻ" പാടില്ലാത്തത്? ചുരുക്കത്തിൽ, ജാമ്യത്തിനായുള്ള അർഹത അനിവാര്യമാകുന്ന സാഹചര്യങ്ങളിൽ മാത്രമേ ഹൈക്കോടതി "മിനി-ട്രയൽ" നടത്തുന്നതിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കൂ എന്ന് തോന്നുന്നു; മറ്റെല്ലാ കേസുകളിലും, നിരവധി മിനി-ട്രയലുകൾ നടത്താനും, രേഖയിലുള്ള വസ്തുതകളിൽ നിന്ന് എല്ലാത്തരം അനുമാനങ്ങളും പുറത്തെടുക്കാനും, ജാമ്യം നിഷേധിക്കാൻ ആ അനുമാനങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാനും ഹൈക്കോടതിക്ക് സന്തോഷമുണ്ട്. ഇത്തരത്തിലുള്ള ജുഡീഷ്യൽ കാപട്യങ്ങളും തെളിവുകൾ വിലയിരുത്തുന്നതിനുള്ള ഈ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സമീപനവും വിധിന്യായത്തിലുടനീളം വ്യാപകമാണ്.

രണ്ടാമത്തെ കാര്യം, ഒരു വശത്ത് തുല്യതയ്ക്കുള്ള വാദങ്ങൾ പരിഗണിക്കുമ്പോൾ "ഗൂഢാലോചന"യിൽ ഓരോ വ്യക്തിയുടെയും പങ്ക് വ്യത്യാസമാണെന്ന് ഊന്നിപ്പറയാനും, വീണ്ടും ഊന്നിപ്പറയാനും ഹൈക്കോടതി വളരെയധികം ശ്രമിക്കുമ്പോൾ, തുല്യതയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ജാമ്യം നിഷേധിക്കുന്നതിനെ ന്യായീകരിക്കാൻ ഏറ്റവും സൂക്ഷ്മമായ വ്യത്യാസങ്ങൾ (ഗൽഫിഷ ഫാത്തിമ ഒരു വാട്ട്‌സ്ആപ്പ് ഗ്രൂപ്പ് ആരംഭിച്ചത് പോലെ!) ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ, ഈ വിധിന്യായത്തിൽ അതേ ഹൈക്കോടതി, വ്യക്തികളെ ഗ്രൂപ്പുകളായി ഒന്നിച്ച് കൂട്ടമായി ജാമ്യം നിഷേധിക്കുന്നതിൽ തികച്ചും സന്തോഷിക്കുന്നു. അങ്ങനെ, ഉമർ ഖാലിദിനെയും ഷർജീൽ ഇമാമിനെയും "ബുദ്ധിജീവികളുടെ സൂത്രധാരന്മാരായി" ഒന്നിച്ചു ചേർക്കുന്നു, തുടർന്ന് മറ്റ് വ്യക്തികളെ ഒന്നിച്ചു ചേർക്കുന്നു, അവർ ഏതൊക്കെ പ്രതിഷേധ സ്ഥലങ്ങളിലായിരുന്നു അല്ലെങ്കിൽ പ്രതിഷേധങ്ങളിൽ അവരുടെ വിശാലമായ സംഘടനാ പങ്ക് എന്തായിരുന്നു എന്നതിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കി. ഇത് നിരുപദ്രവകരമാണെന്ന് തോന്നുമെങ്കിലും, നിരുപദ്രവകരമല്ല: മുമ്പത്തെ പോസ്റ്റുകളിൽ സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ, ഓരോ വ്യക്തിക്കുമെതിരായ ആരോപണങ്ങൾ നിർദ്ദിഷ്ടവും പ്രത്യേകവുമാണെന്ന് ഉറപ്പാക്കാൻ തെളിവുകൾ പരിശോധിക്കേണ്ട ബാധ്യത ഒഴിവാക്കാൻ ഈ പൊതുവായ ക്ലബ്ബിംഗ് ഹൈക്കോടതിയെ അനുവദിക്കുന്നു. "ഗൂഢാലോചന"യുടെ സാരാംശം വീണ്ടും ഉന്നയിച്ചുകൊണ്ട്, ആ ഗൂഢാലോചനയ്ക്കുള്ളിൽ നിഴലുള്ളതും, നിർവചിക്കപ്പെടാത്തതുമായ റോളുകളിൽ ഒമ്പത് വ്യക്തികളെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ട് ജാമ്യം നിഷേധിക്കുന്നതിനെ ന്യായീകരിക്കാൻ ഈ ക്ലബ്ബിംഗ് ഹൈക്കോടതിയെ അനുവദിക്കുന്നു.

^{ഷർജീൽ ഇമാമ് | PHOTO : WIKI COMMONS}
അവസാനമായി, ഷർജീൽ ഇമാമിന്റെ കേസ് പ്രത്യേകം പരിഗണിക്കേണ്ടത് പ്രധാനമാണ്. കാരണം സി‌എ‌എയ്‌ക്കെതിരായ പ്രതിഷേധങ്ങളുടെ തുടക്കം മുതൽ മാധ്യമങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ശക്തമായി അപകീർത്തിപ്പെടുത്തപ്പെട്ടത് അദ്ദേഹമാണ്. ഈ വിധിന്യായത്തിൽ, ഷർജീൽ ഇമാമിനെ ഉമർ ഖാലിദിനൊപ്പം ചേർത്തിട്ടുണ്ട്, അതിനാൽ, മുൻ പോസ്റ്റിൽ ഉന്നയിച്ച പല വാദങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിനും ഒരുപോലെ ബാധകമാണ്. 2020 ജനുവരി 28 മുതൽ കലാപം ആരംഭിക്കുന്നതിന് ഏകദേശം ഒരു മാസം മുമ്പ് ഷർജീൽ ഇമാം ജയിലിലായിരുന്നു എന്ന മറ്റൊരു കാര്യവുമുണ്ട്.

ഞാൻ പരാമർശിച്ച "ഗൂഢാലോചന" എന്ന വിഷയത്തിന് പുറമെ, ഷർജീൽ ഇമാമിനെതിരായ അധിക ആരോപണങ്ങൾ അദ്ദേഹം നടത്തിയ ചില പ്രസംഗങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. ആദ്യത്തേത്, ഡൽഹിയിലെ സാധാരണ ജീവിതത്തിന്റെ ഒഴുക്കിനെ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്ന "ചക്ക ജാം" ആയിരുന്നു. രണ്ടാമത്തേത് സർക്കാർ, പ്രതിഷേധക്കാരുടെ വാക്കുകൾ കേൾക്കുന്നതുവരെ അസമിന് പുറത്തുള്ള വടക്കുകിഴക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു പ്രസംഗമായിരുന്നു. അത് വിഘടനവാദമാണെന്ന് വാദിക്കപ്പെട്ടു.

ഓരോ പ്രസംഗവും നമുക്ക് ഓരോന്നായി എടുക്കാം. ചക്ക ജാമിനെക്കുറിച്ച്, ഒരു നിമിഷം ഓർമ്മിക്കേണ്ടതാണ്, ഒരു ദേശീയ രാഷ്ട്രമെന്ന നിലയിൽ, ബഹുജന സംഘാടനത്തിനും, പ്രതിഷേധത്തിനും ഭരണഘടനപരമായി അവകാശമുള്ള ഒരു രാജ്യത്താണ് നമ്മൾ ജീവിക്കുന്നത്. ചക്ക-ജാം അവയിൽ ഒന്നാണ്. സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിൽ ഇത് പരിമിതപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല: ഹെയ്‌ലിംഗ് ദി സ്റ്റേറ്റ് എന്ന പുസ്തകത്തിൽ, ലിസ മിച്ചൽ, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രക്രിയയ്ക്ക് പുറത്ത് ഇന്ത്യക്കാർ തങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങൾ ഭരണകൂടത്തിനെ അറിയിക്കാൻ നിരവധി പാരമ്പര്യേതര വഴികൾ സ്വീകരിക്കുന്നതിനെ പരിശോധിക്കുന്നു: "റെയിൽ റോക്കോ" മുതൽ "ചക്ക ജാം" വരെ. ഈ പ്രതിഷേധ രൂപങ്ങൾക്ക് ഒരു പ്രത്യേക ചരിത്രവും, ഒരു പ്രത്യേക പഴമയും ഉണ്ട്. കൂടാതെ വ്യത്യസ്ത വിശ്വാസങ്ങളുള്ള ഇന്ത്യക്കാർ കാലത്തിനും, സ്ഥലത്തിനും അപ്പുറം അവ പ്രയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. നിയമപരമായ രൂപത്തിലൂടെ അത്തരം രീതികളോട് പ്രതികരിക്കാനുള്ള അവകാശം ഭരണകൂടത്തിൽ നിക്ഷിപ്തമാണെന്ന് വാദിക്കാം; ഇതൊരു പ്രത്യേക ചർച്ചയാണെങ്കിലും, രാഷ്ട്രീയ പ്രതിഷേധത്തെ നേരിടാൻ ഭീകരവിരുദ്ധ നിയമങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുക എന്നതാണ് ഭരണകൂടം ഇവിടെ ചെയ്തത് (പ്രതിഷേധക്കാരും അക്രമവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ലെന്ന് ഒരിക്കൽ കൂടി ഓർമ്മിക്കുക). അവിടെയാണ് വിഷയത്തിന്റെ കാതൽ.

^{ഹെയ്‌ലിംഗ് ദി സ്റ്റേറ്റ് | PHOTO : WIKI COMMONS}
വടക്കുകിഴക്കൻ മേഖലയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട രണ്ടാമത്തെ പ്രസംഗം: കോടതിയുടെ വിശകലനത്തിൽ ആ പ്രസംഗം ഉൾപ്പെടുന്നില്ലെങ്കിലും, ഭീകരവിരുദ്ധ നിയമപ്രകാരം ജാമ്യം നിഷേധിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു കാരണമായി ഇതിനെ കണക്കാക്കാനാവില്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നത് നല്ലതാണ്. കാരണം, ഭരണഘടന അക്രമാസക്തമായ പ്രസംഗത്തെ ശിക്ഷിക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നില്ല; അക്രമത്തിന് പ്രേരിപ്പിക്കുന്നതിനെ ശിക്ഷിക്കാൻ അത് അനുവദിക്കുന്നു. അവ രണ്ടും തമ്മിൽ നിർണായകമായ വ്യത്യാസമുണ്ട്. പ്രതിഷേധക്കാരുടെ ആവശ്യങ്ങൾ സർക്കാർ കേൾക്കുന്നതുവരെ വടക്കുകിഴക്കൻ മേഖലയിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം വിച്ഛേദിക്കപ്പെടുമെന്ന് പറയുന്നത്, ഏറ്റവും ഉയർന്ന നിലയിൽ, അക്രമാസക്തമായ പ്രസംഗമാണ്. മറുവശത്ത്, ഷർജീൽ ഇമാമിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വടക്കുകിഴക്കൻ മേഖലയിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം യഥാർത്ഥത്തിൽ വിച്ഛേദിക്കാനുള്ള ആജ്ഞ പ്രകാരം മാർച്ച് ചെയ്യുന്ന ഒരു സ്വകാര്യ സൈന്യമുണ്ടെങ്കിൽ, അത് അക്രമത്തിന് പ്രേരിപ്പിക്കലായിരിക്കും. അങ്ങനെയൊന്നും സംഭവിച്ചിട്ടില്ലെന്ന് പറയേണ്ടതില്ലല്ലോ. തീർച്ചയായും, അക്രമാസക്തമായ പ്രസംഗവും അക്രമത്തിന് പ്രേരിപ്പിക്കലും തമ്മിലുള്ള ഈ വ്യത്യാസം സുപ്രീം കോടതിയുടെ ശൈലബാല ദേവി (1953) മുതൽ ശ്രേയ സിംഗാൾ (2015) വരെയുള്ള അഭിപ്രായ സ്വാതന്ത്ര്യ നിയമശാസ്ത്രത്തിന്റെ സ്ഥിരമായ ഭാഗമാണ്. ആ നിയമവ്യവസ്ഥ പ്രകാരം, ഷർജീൽ ഇമാമിനും ഈ ഉത്തരവുകളിലെ മറ്റുള്ള എട്ട് കൂട്ടുപ്രതികളെപ്പോലെ ജാമ്യത്തിന് അർഹതയുണ്ടെന്ന് പ്രസ്താവിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

അക്രമാസക്തമായ പ്രസംഗത്തിന്റെ ഓരോ കേസിലും യുഎപിഎ പ്രയോഗിക്കുകയും, അര പതിറ്റാണ്ട് ജയിലിൽ കിടക്കേണ്ടിയും വന്നാൽ, ഷർജീൽ ഇമാമിനെക്കാൾ മോശമായി പറഞ്ഞവരും ചെയ്തവരും ഇപ്പോൾ ജയിലിൽ കിടക്കേണ്ടിവരുമെന്ന് ഓർമ്മിക്കേണ്ടതാണ്. അവർ അങ്ങനെയല്ല. അദ്ദേഹം അങ്ങനെയാണ്.

അവസാനം, ഷർജീൽ ഇമാമിന്റെ കേസിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഹൈക്കോടതിയുടെ വിശകലനം വായിക്കുമ്പോൾ, 133 പേജുള്ള ജാമ്യ ഉത്തരവ് മൊത്തത്തിൽ വായിക്കുമ്പോൾ, സമഗ്രമായ ചട്ടക്കൂട് വ്യക്തമാണ്. മൗറിദ് ബർഗൗട്ടി (Mourid Barghouti) "ഒരു ലളിതമായ ഭാഷാ കെണി" (a simple linguistic trick) എന്ന് വിളിച്ചതിനെ അത് ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ലളിതമായ ഈ  ഭാഷാ കെണി ഒരു ഫ്രെയിം ചെയ്യുന്ന ഉപകരണമാണ്: സി‌എ‌എ വിരുദ്ധ പ്രസ്ഥാനത്തെ നിയമാനുസൃതമായ കൂട്ടായ രാഷ്ട്രീയ ലക്ഷ്യങ്ങളുള്ള ഒരു നിയമാനുസൃത കൂട്ടായ പ്രതിഷേധമായി രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിനുപകരം, അതിൽ മുസ്ലീം പ്രവർത്തകർ ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു. (ഇന്നലെ ജാമ്യം നിഷേധിക്കപ്പെട്ട ഒമ്പത് വ്യക്തികളും മുസ്ലീങ്ങളാണെന്നത് യാദൃശ്ചികമല്ല), കോടതി അതിനെ അക്രമത്തിന്റെ ഗൂഢാലോചനയായി ചിത്രീകരിക്കുന്നു. ഈ "ലളിതമായ ഭാഷാ തന്ത്രം" വഴി, യഥാർത്ഥത്തിൽ നടന്ന അക്രമത്തെ പ്രതിഷേധങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തുന്നു. പ്രതിഷേധങ്ങൾ രൂപകൽപ്പന ചെയ്തതുപോലെ, അവയ്ക്കുള്ളിൽ അക്രമത്തിന്റെ വിത്തുകൾ വഹിക്കുന്നു. നിങ്ങൾ ആ ഫ്രെയിംവർക്ക് സ്വീകരിക്കുന്ന നിമിഷം, വാട്ട്‌സ്ആപ്പ് ഗ്രൂപ്പുകൾ വേർപിരിയലിന്റെ വിളനിലങ്ങളായി മാറുന്നു, സമാധാനം പ്രസംഗിക്കുന്ന പ്രസംഗങ്ങൾ ഇരട്ട അർത്ഥങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നു, വിയോജിപ്പ് രാജ്യദ്രോഹമായി മാറുന്നു.

ഈ വികലമായ കാഴ്ചപ്പാട് നീതിന്യായ സ്ഥാപനം അടിയന്തിരമായി തിരുത്തേണ്ടത് നിർണായകമാണ്. ദിവസങ്ങൾ കഴിയുന്തോറും അത് ചെയ്യാതിരിക്കുമ്പോൾ, നീതിയുടെ പിഴവ് കൂടുതൽ കൂടുതൽ ഗുരുതരമാകും. ദിവസം കഴിയുംതോറും അത് തിരുത്താൻ വളരെ, വളരെ വൈകും.

ഈ കൃതിയുടെ തലക്കെട്ട് ഫൈവ് ഇയേഴ്‌സ് ഓഫ് മൈ ലൈഫ്: ദി ഡയറി ഓഫ് ക്യാപ്റ്റൻ ആൽഫ്രഡ് ഡ്രെയ്‌ഫസിൽ നിന്ന് കടമെടുത്തതാണ്.