കേരളത്തിന്റെ ഭക്ഷ്യ സുരക്ഷാ സാഹചര്യം സങ്കീർണ്ണവും വൈവിധ്യമാർന്നതുമാണ്. സർക്കാരിന്റെ സമഗ്രമായ നയങ്ങളും പദ്ധതികളും ഉണ്ടെങ്കിലും, നടപ്പാക്കലിലെ വെല്ലുവിളികളും നിലവിലെ പ്രതിസന്ധികളും പരിഹരിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഭക്ഷ്യ സുരക്ഷയ്ക്കായി കേവലം ഉത്പാദനം മാത്രം പോരാ - അതിലെ ഉൾപ്പെടുത്തലും പോഷണ ഗുണനിലവാരവും സുസ്ഥിരതയും ഉറപ്പാക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തെ നേരിട്ടുള്ള, സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിച്ചുള്ള, സമഗ്രമായ ഒരു കാർഷിക പരിഷ്കാരത്തിലൂടെ മാത്രമേ കേരളത്തിന് ഭാവിയിൽ ഭക്ഷ്യ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാനാകൂ എന്നത് തർക്കമില്ലാത്ത കാര്യമാണ്. 

കേരളത്തിന്റെ സാമ്പത്തികവും സാമൂഹികവും ആരോഗ്യപരവുമായ തലങ്ങളിൽ ഭക്ഷ്യ സുരക്ഷ എന്നത് അത്യന്താപേക്ഷികമായ ഒരു ഘടകമാണ് എന്നിരിക്കെ, സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ജനസംഖ്യാ സാന്ദ്രതയും ഉയർന്ന സാമ്പത്തിക വികസനവും ഭക്ഷ്യ സുരക്ഷയെ കൂടുതൽ പ്രധാനപ്പെട്ട വിഷയമാക്കി മാറ്റുന്നുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും, ഇന്നത്തെ കാർഷിക മേഖലയിലെ പരിഷ്കാരങ്ങൾ, ഭൂവിനിയോഗ മാറ്റങ്ങൾ, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം തുടങ്ങിയവ കേരളത്തിന്റെ ഭക്ഷ്യ സുരക്ഷയിൽ ഗുരുതരമായ വെല്ലുവിളികളാണ് ഉയർത്തുന്നത്. കേരളം ഒരു ഉപഭോക്തൃസംസ്ഥാനമായാണ്‌ അറിയപ്പെടുന്നത്‌. അരി, മുട്ട, പാല്‍, മാംസം തുടങ്ങിയ പ്രധാന ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കൾക്കായി തമിഴ്‌നാട്, കർണ്ണാടക, ആന്ധ്രപ്രദേശ് എന്നിങ്ങനെ അയൽ സംസ്ഥാനങ്ങളെ ആശ്രയിക്കേണ്ടി വരുന്നു. അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഇത്‌ ഗുരുതരമായ പ്രശ്നങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനും വഴി ഒരുക്കുന്നു. 

^{REPRESENTATIVE IMAGE | PHOTO : WIKI COMMONS}
പലപ്പോഴും ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കൾ പുറത്തേക്കു കൊടുക്കുന്നത് നിയന്ത്രിക്കുന്ന സാഹചര്യങ്ങൾ അയൽസംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് ഉണ്ടാകാറുണ്ട് എന്നത് അവയിൽ ഒരു കാരണം മാത്രമാണ്. കേരളത്തിൽ ഭൂമി എന്നത് ഉത്പാദനത്തിന്റെ വിഭവത്തിൽ നിന്ന് ആസ്തിയുടെ തലത്തിലേക്ക് മാറിയിരിക്കുന്നു എന്നതാണ് മറ്റൊരു സത്യം. ഇത് കർഷകരെ കൃഷിയിൽ നിന്ന് മറ്റു മാര്‍ഗങ്ങളിലേക്ക് മാറ്റുന്നതിന് കാരണമാകുന്നു. ഇക്കൂട്ടത്തിൽ എടുത്തു പറയേണ്ട ഒരു സമകാലിക പ്രശ്നം തന്നെയാണ് നെല്‍വയലുകള്‍ വ്യവസായങ്ങള്‍ക്കും വസ്തുവികാസത്തിനും വേണ്ടി പരിവര്‍ത്തനം ചെയ്യപ്പെടുന്നതും അത് ഭക്ഷ്യ സുരക്ഷയ്ക്ക് വലിയ ഭീഷണിയാകുന്നതും.

സർക്കാർ പദ്ധതികളും നയങ്ങളും

കേരളത്തിൽ കാർഷികമേഖലയുടെ സുസ്ഥിരതയും കർഷകക്ഷേമവും മുന്നില്‍ കണ്ടുകൊണ്ട് സർക്കാർ വിവിധ പദ്ധതികളും നയങ്ങളും ആവിഷ്കരിച്ച് നടപ്പിലാക്കിവരുന്നു. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനങ്ങളെ പ്രതിരോധിക്കുന്ന വികസനം, വിപണനസൗകര്യങ്ങളുടെ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ, കർഷകരുടെ സാമൂഹികസുരക്ഷ, സാങ്കേതിക പുരോഗതി എന്നീ ലക്ഷ്യങ്ങളോടെ രൂപംകൊണ്ട ഈ പദ്ധതികൾ കേരളത്തിന്റെ കാർഷിക മേഖലയിൽ ശ്രദ്ധേയമായ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തിയിട്ടുണ്ട്. കർഷകക്ഷേമവും കാർഷികവികസനവും ലക്ഷ്യമാക്കി കേരള സർക്കാർ നടപ്പിലാക്കുന്ന പ്രധാന പദ്ധതികളും നയങ്ങളും താഴെപ്പറയുന്നവയാണ്:

KERA Project

കേരള ക്ലൈമറ്റ് റെസിലിയന്റ് അഗ്രി-വാല്യൂ ചെയിൻ മോഡേർണൈസേഷൻ എന്നതിന്റെ ചുരുക്കപ്പേരാണ് കേരാ എന്നത്. 2,365 കോടി രൂപ ചെലവ് വരുന്ന  ഈ പദ്ധതി കഴിഞ്ഞ 40 വർഷത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ കാർഷിക പദ്ധതിയാണ്. 32,000 കർഷകരെ ഉൾപ്പെടുത്തി കാലാവസ്ഥാ സഹിഷ്ണുതയുള്ള കാർഷിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കുക എന്നതാണ് ലക്ഷ്യം. വിപണന സഹായം, വളപ്പൊരി നിർവ്വഹണം, നനച്ചിൽ സൗകര്യങ്ങൾ, ജലസംഭരണ സംവിധാനങ്ങൾ, ധനസഹായം, നിലവാരമുള്ള തൈ നിർമ്മാണം ഇവയ്ക്കൊക്കെ പ്രത്യേക പരിഗണന കൊടുക്കുന്നുണ്ട്.

^{REPRESENTATIVE IMAGE | PHOTO : WIKI COMMONS}
വയനാട്ടിലെ കാപ്പി കൃഷി, 14 ജില്ലകളിലും കാലാവസ്ഥ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള വിള ഇൻഷുറൻസ്, നെൽകർഷകർക്കുള്ള അതിവേഗ പ്രതികരണ സംഘം തുടങ്ങിയ സംവിധാനങ്ങൾ ശ്രദ്ധേയമാണ്.

സുഭിക്ഷ കേരളം പദ്ധതി

സംസ്ഥാനത്തെ ഭക്ഷ്യ ഉൽപാദനവും ഭക്ഷ്യസുരക്ഷയും ഉറപ്പാക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി കേരള സംസ്ഥാന സർക്കാർ ആവിഷ്കരിച്ച പദ്ധതിയാണ് സുഭിക്ഷ കേരളം. കാർഷിക ഉൽ‌പാദനം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി തരിശുഭൂമികളെ കൃഷിക്ക് അനുയോജ്യമായ കൃഷിയിടങ്ങളാക്കി മാറ്റുക എന്നതിലാണ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. 22,412 ഏക്കർ നെൽകൃഷിയും 11,186 ഏക്കറിൽ പച്ചക്കറി കൃഷിയും ഇതുവരെ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. വിവിധ ഏജൻസികളുടെ ഏകോപിത പ്രവർത്തനങ്ങൾ കൂടി ഉപയോഗപ്പെടുത്തി പഞ്ചായത്ത് തലത്തിൽ വിവിധ കാർഷിക പരിപാടികൾ ഈ പദ്ധതി  ആസൂത്രണം ചെയ്യുന്നു.

^{REPRESENTATIVE IMAGE | PHOTO : WIKI COMMONS}
ഹരിത കേരളം മിഷൻ

ഹരിത കേരളം മിഷൻ പദ്ധതി പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ കൃഷിയിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ഒന്നാണ്. നെൽകൃഷി വിസ്തീർണം 3 ലക്ഷം ഹെക്ടറായി വർദ്ധിപ്പിക്കുക, ഉപയോഗരഹിതമായ ഭൂമി കൃഷിയോഗ്യമാക്കി മാറ്റുക, തരിശുനിലങ്ങൾ ഇല്ലാത്ത 152 പുതിയ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ സ്ഥാപിക്കുക, സമന്വയിത കൃഷി സമ്പ്രദായങ്ങളും ഔഷധസസ്യ കൃഷിയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക, പച്ചത്തുരുത്തുകളും നഗരവനങ്ങളും വികസിപ്പിക്കുക തുടങ്ങി നൂതന സുസ്ഥിര കൃഷിവികസനങ്ങളാണ് ഹരിത കേരളം മിഷൻ ലക്ഷ്യം വെയ്ക്കുന്നത്.

പച്ചക്കറി വികസന പരിപാടി

പച്ചക്കറി വികസന പരിപാടിക്ക് 2022-23 ലെ ബജറ്റ് 6,220 ലക്ഷം രൂപയാണ് വകയിരുത്തിയിട്ടുള്ളത്. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി  വീട്ടുതോട്ട കൃഷിയുടെ ഭാഗമായി 50 ലക്ഷം സൗജന്യ വിത്തുകിറ്റുകളും 7 ലക്ഷം ബഹുവർഷ പച്ചക്കറി തൈകളും വിതരണം ചെയ്തു. ഒപ്പം ക്ലസ്റ്റർ കൃഷി വഴി മിനിമം 10 കർഷകരുള്ള 3-5 ഹെക്ടർ ക്ലസ്റ്ററുകളിലൂടെ വാണിജ്യ കൃഷി നടപ്പാക്കി, ഹെക്ടറിന് 20,000-25,000 രൂപ വീതം സഹായം നൽകുന്നു. പ്രത്യേക പദ്ധതികളിൽ ഇടുക്കിയിലെയും വയനാട്ടിലെയും തണുപ്പുകാല പച്ചക്കറികൾ, പാരമ്പര്യ ഇനങ്ങളുടെ സംരക്ഷണം, വർഷം മുഴുവൻ ഉത്പാദനത്തിനുള്ള മഴശാലകൾ എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു.

^{REPRESENTATIVE IMAGE | PHOTO : WIKI COMMONS}
വിപണനവും വിലസഹായവും

2020-ൽ നടപ്പാക്കിയ പച്ചക്കറി അടിസ്ഥാന വില പദ്ധതിയിലൂടെ 16 പച്ചക്കറികൾക്കും പഴവർഗങ്ങൾക്കും അടിസ്ഥാനവില നിശ്ചയിച്ച് കേരളം ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യ സംസ്ഥാനമായി. വിപണിവില പ്രഖ്യാപിത അടിസ്ഥാനവിലയിൽ താഴെപോകുമ്പോൾ സർക്കാർ ഏജൻസികൾ ഉത്പന്നങ്ങൾ സംഭരിക്കുന്നു. വിപണന ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചറിന്റെ ഭാഗമായി കേരള വെജിറ്റബിൾ ആന്റ് ഫ്രൂട്ട് പ്രമോഷൻ കൗൺസിൽ (വി.എഫ്.പി.സി.കെ) 180 കൃഷിസ്ഥല സംഭരണ കേന്ദ്രങ്ങളും, ഉത്പാദന കേന്ദ്രങ്ങളിൽ 292 സ്വാശ്രയ കർഷക സമിതികളും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. കുടുംബശ്രീയുടെ നാട്ടുച്ചന്താ ഔട്ട്‌ലെറ്റുകളും കാർഷിക കിയോസ്കുകളും വഴി നേരിട്ടുള്ള വിപണനവും, ഉത്പന്ന വിപണനത്തിന് ഏകീകൃത ഡിജിറ്റൽ പ്ലാറ്റ്ഫോമും നടപ്പാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

സുസ്ഥിരവും കാലാവസ്ഥാ-സ്ഥിരതയുള്ളതുമായ കൃഷി 

സുസ്ഥിരവും കാലാവസ്ഥാ-സ്ഥിരതയുള്ളതുമായ കൃഷിയുടെ ഭാഗമായി ജൈവ കൃഷി പ്രചാരണങ്ങളായ ജൈവ സമൃദ്ധിയും ജൈവ ഗ്രാമവും അഞ്ച് വർഷം കൊണ്ട് 5,000 ഹെക്ടർ വികസിപ്പിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ സർക്കാർ നടപ്പാക്കി വരികയാണ്. കൃത്യത കൃഷി വഴി ഹൈബ്രിഡ് ഇനങ്ങളും ആധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യകളും ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് 2024-25-ൽ 715 ലക്ഷം രൂപ വകയിരുത്തിയിട്ടുണ്ട്. വെർട്ടിക്കൽ ഫാമിംഗ്, എയറോപോനിക്സ്, ഹൈഡ്രോപോനിക്സ്, പിങ്ക് ഫാമിംഗ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ നൂതന സംവിധാനങ്ങളുടെ മാതൃകാ യൂണിറ്റുകൾ ഓരോ ജില്ലയിലും സ്ഥാപിച്ചു. വെള്ളം കെട്ടിനിന്നുകൊള്ളുന്ന കൃഷിയിടങ്ങൾക്കായി പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ റാഫ്റ്റ് കൃഷി രീതിയായ പ്ലവ കൃഷി നടപ്പാക്കുന്നു. 

^{REPRESENTATIVE IMAGE | PHOTO : WIKI COMMONS}
കേരാ പദ്ധതിയുടെ കീഴിൽ കാലാവസ്ഥാ-സ്ഥിരതയുള്ള ഇനങ്ങളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു വരുന്നു. കർഷക ക്ഷേമവും സാമൂഹിക സുരക്ഷയും
ഉറപ്പാക്കുന്നതിനായി വയോധിക കർഷകർക്കുള്ള കർഷക പെൻഷൻ പദ്ധതിയും കടഭാരമുള്ള കർഷകർക്ക് ആശ്വാസം നൽകുന്ന കേരള സംസ്ഥാന കർഷക കടാതിരിവ് കമ്മീഷനും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ആസൂത്രണം, ഉത്പാദനം, പ്രോസസ്സിംഗ്, വിപണനം എന്നീ മേഖലകളിൽ 23,569 കർഷക കൂട്ടായ്മകളായ കൃഷിക്കൂട്ടങ്ങളും രൂപീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇതിനു പുറമെ, വൈവിധ്യവൽക്കരണത്തിനായി മില്ലറ്റ് കഫേകളും 2,000-ലധികം ബ്രാൻഡ് ചെയ്ത മൂല്യവർദ്ധിത ഉത്പന്നങ്ങളും അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.

ഇൻഷുറൻസും അപകടസാധ്യത കുറയ്ക്കലും

27 പ്രധാന കൃഷികൾക്കായി സംസ്ഥാന വിള ഇൻഷുറൻസ് പദ്ധതി, പ്രധാൻ മന്ത്രി ഫസൽ ബീമ യോജന (പിഎംഎഫ്ബിവൈ), പുനഃസംഘടിപ്പിച്ച കാലാവസ്ഥ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള വിള ഇൻഷുറൻസ് പദ്ധതി (ആർഡബ്ല്യുബിസിഐഎസ്) എന്നീ വിള ഇൻഷുറൻസ് പദ്ധതികൾ നടപ്പാക്കുന്നു. 2022-23- വർഷങ്ങളിൽ  2,38,666 കർഷകർ ഈ പദ്ധതികളിൽ പങ്കാളികളായി എന്ന് കണക്കുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

സാങ്കേതികവിദ്യയും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും

വിപണി വിവരങ്ങൾ, കാലാവസ്ഥാ മുന്നറിയിപ്പുകൾ, പരിശീലനം എന്നിവ യഥാ സമയം കർഷകരിൽ എത്തിക്കുന്നതിനായി  പോഷക സമൃദ്ധി മിഷനും കതിര് ആപ്പും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. കാർഷിക ക്രെഡിറ്റ് രംഗത്തിൽ വിള വായ്പ്പക്കായി കേരളം 68.08% ക്രെഡിറ്റ് പ്രവാഹം ഉപയോഗിച്ചു. അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനത്തിന്റെ ഭാഗമായി 346 ഹോൾ സെയിൽ വിപണികൾ, 60 വെയർഹൗസുകൾ, 136 പൊതുമേഖലാ ഗോഡൗണുകൾ, 6 e-NAM മണ്ടികൾ എന്നിവയും പ്രവർത്തിച്ച് വരുന്നു. ഈ സമഗ്ര പരിപാടികൾ കേരളത്തിന്റെ കാർഷിക ഉത്പാദന രംഗത്ത് അതിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ സാധൂകരിക്കുക, കർഷകരുടെ വരുമാന സുരക്ഷയും നീതിപൂർവകമായ വില ലഭ്യതയും ഉറപ്പാക്കുക, സുസ്ഥിര കൃഷി രീതികളുടെ അവലംബം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക, കാർഷിക മൂല്യ ശൃംഖലയുടെ സമഗ്രതയിൽ കാലാവസ്ഥാ സഹിഷ്ണുത കെട്ടിപ്പടുക്കുക എന്നീ പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കായി രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതാണ്. എന്നാൽ ഇത്തരം പദ്ധതികളുടെ നടപ്പാക്കലും ഗുണഭോക്ത ലഭ്യതയും എത്രമാത്രം എന്നതാണ് പ്രധാന ചോദ്യം.

^{REPRESENTATIVE IMAGE | PHOTO : WIKI COMMONS}
നടപ്പാക്കലിലെ വെല്ലുവിളികളും പരിമിതികളും

സർക്കാർ ആവിഷ്കരിച്ച കാർഷിക പദ്ധതികളുടെ നടപ്പാക്കലിൽ ഗുരുതരമായ വിടവുകളും സംവിധാനപരമായ പരാജയങ്ങളും കാണുന്നുവെന്ന് സി.ആൻഡ്.എ.ജി ഓഡിറ്റ് റിപ്പോർട്ടുകളും സംസ്ഥാന നിയമസഭാ സമിതികളുടെ നിരീക്ഷണങ്ങളും തെളിയിക്കുന്നു. 2022-23 കേരള ധന ഓഡിറ്റ് റിപ്പോർട്ട് അനുസരിച്ച്, സുഭിക്ഷ കേരളം പദ്ധതിയുടെ 43% ഫണ്ടുകൾ സമയബന്ധിതമായി ചെലവഴിക്കപ്പെട്ടില്ല, മാത്രമല്ല, തരിശുഭൂമി കൃഷിയോഗ്യമാക്കിയതിന്റെ യഥാർത്ഥ വിസ്തീർണ്ണം ലക്ഷ്യത്തിന്റെ 68% മാത്രമാണ്. ഇത് തദ്ദേശീയ സ്ഥാപനങ്ങളുടേയും കാർഷിക വകുപ്പിന്റേയും ഏകോപനത്തിലെ അവസ്ഥ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. കേരാ പദ്ധതിയുടെ തുടക്കത്തില്‍ തന്നെ 32,000 കർഷകരെ ലക്ഷ്യമിട്ടിരുന്നെങ്കിലും, 2023 ഡിസംബർ വരെ 18,247 കർഷകർ മാത്രമാണ് ആനുകൂല്യങ്ങൾ നേടിയതെന്ന് സംസ്ഥാന പ്ലാനിംഗ് ബോർഡിന്റെ വിലയിരുത്തൽ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഈ പിന്നോട്ടാവുന്നത് പര്യാപ്തമായ കർഷക പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പാക്കുന്നതിലെ തകരാറും അവബോധമില്ലായ്മയുമാണ്.

ഭരണസ്ഥാപന സംവിധാനങ്ങളുടെ ഏകോപനക്കുറവും ബ്യൂറോക്രാറ്റിക് അവസ്ഥയും പദ്ധതികളുടെ മന്ദഗതിക്ക് പ്രധാന കാരണമാണ്. കാർഷിക വകുപ്പ്, തദ്ദേശീയ സ്ഥാപനങ്ങൾ, വാർഷികാസൂത്രണ ബോർഡ്, കാർഷിക സർവ്വകലാശാലകൾ എന്നീ ഏജൻസികൾ തമ്മിലുള്ള സമന്വയമില്ലായ്മ കർഷകർക്ക് ഒരേസമയം വിവിധ ആനുകൂല്യങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നതിൽ കാലതാമസമുണ്ടാക്കുന്നു. 2021-ലെ സംസ്ഥാന തദ്ദേശീയ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ഓഡിറ്റ് റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം, 62% ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളിൽ കാർഷിക ഉപദേശകരുടെ തസ്തികകൾ ഒഴിഞ്ഞുകിടക്കുന്നു, ഇത് കർഷകർക്ക് സമയബന്ധിത പരിശീലനവും സഹായവും നൽകുന്നതിൽ തടസ്സമാകുന്നു. കൂടാതെ, ധനവിതരണ സംവിധാനങ്ങളിലെ അപാരദർശിത്വം പദ്ധതികളുടെ വിശ്വാസ്യത നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്നു - 2022-23-ലെ സബ്സിഡി വിതരണത്തിൽ 12% തുക ഭ്രഷ്ട് പിടിച്ചതായി ധനവകുപ്പിന്റെ ആന്തരിക ഓഡിറ്റ് കണ്ടെത്തി. പണം ലഭിക്കുന്നതിലെ തടസ്സങ്ങൾ, അപ്രതീക്ഷിതമായ രേഖാ ആവശ്യങ്ങൾ, ബന്ധപ്പെട്ടവരുടെ അനാസ്ഥ എന്നിവ കർഷകരെ പദ്ധതികളിൽ നിന്ന് ദൂരെയാക്കുന്നു.

^{REPRESENTATIVE IMAGE | PHOTO : WIKI COMMONS}
സി.എ.ജി ഓഡിറ്റ് 2023-ലെ കണ്ടെത്തൽ അനുസരിച്ച്, കേരളത്തിലെ കാർഷിക സബ്സിഡി പദ്ധതികളിൽ 34% തുക സമയബന്ധിതമായി കർഷകരിലേക്ക് എത്താത്തതിന് പ്രധാന കാരണം ബഹുതല അപേക്ഷാ പ്രക്രിയയും രേഖാ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തലിലെ സങ്കീർണ്ണതയുമാണ്. ഉദാഹരണത്തിന്, കേരാ പദ്ധതിയിൽ ഹൈബ്രിഡ് വിത്തുകൾക്കുള്ള സബ്സിഡി ലഭിക്കാൻ ശരാശരി 47 ദിവസമെടുക്കുന്നു, അതിൽ 23% കേസുകളിൽ രേഖകൾ നഷ്ടപ്പെടുകയോ തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ നൽകുകയോ ചെയ്യുന്നു. 2022-23-ൽ പച്ചക്കറി വികസന പരിപാടിയുടെ 6,220 ലക്ഷം രൂപ ബജറ്റിൽ 1,847 ലക്ഷം രൂപ മാത്രമാണ് തദ്ദേശിക സ്ഥാപനങ്ങളുടെ മേലിൽ ചെലവഴിച്ചത്, ബാക്കി 70% സംസ്ഥാന തല നിരീക്ഷണത്തിലും സ്റ്റേറ്റ്-ലെവൽ ഏജൻസികളുടെ ഓവർഹെഡ് ചെലവുകളിലും പോയി. ഈ അനീതി പരിഹരിക്കാൻ ഡിജിറ്റൽ പേമെന്റ് പോർട്ടൽ വഴി തുക നേരിട്ട് കർഷകരുടെ ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടിലേക്ക് കൈമാറ്റം ചെയ്യുന്ന എ.യു.പി.ടി (Aadhaar-linked Unified Payment Transfer) സംവിധാനം ഏർപ്പെടുത്തുകയും, ഓരോ ജില്ലയിലും സ്ഥാപിക്കുന്ന അഗ്രി-സപ്പോർട്ട് ഡെസ്കുകൾ വഴി കർഷകർക്ക് യഥാർത്ഥ സമയത്തിലെ പിന്തുണയും പരിശീലനം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നതാണ് ആദ്യപടി.

പദ്ധതികളുടെ പരാജയത്തിന് കാർഷിക-സാമൂഹിക ഘടനയിലെ ആഴത്തിലുള്ള അരക്ഷിതാവസ്ഥകളും കാരണമാണ്. ഉദാഹരണത്തിന്, ജൈവകൃഷി പ്രോത്സാഹനത്തിനായി നൽകുന്ന സബ്സിഡി സ്‌കീമുകൾ പല കർഷകർക്കും അപര്യാപ്തമാണ്, കാരണം സർട്ടിഫിക്കേഷനും പർവ്വതീയ നിരീക്ഷണങ്ങളും കർഷകർക്ക് ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളതും സങ്കീർണ്ണവുമാണ്. 2022-23-ലെ കൃഷിവകുപ്പിന്റെ റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം, ജൈവകൃഷി സബ്സിഡിക്ക് അപേക്ഷിച്ച കർഷകരുടെ 76% പേർക്ക് ആവശ്യമായ രേഖകളുടെ അഭാവത്തിൽ പരിഗണന നിരസിക്കപ്പെട്ടു. പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ (വെർട്ടിക്കൽ ഫാർമിംഗ്, ഹൈഡ്രപോനിക്സ്) പുരോഗമിപ്പിക്കുന്നതിൽ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ കാർഷിക സർവ്വകലാശാലകളുടെയും കൃഷി വകുപ്പിന്റെയും ഏകോപനം ശക്തിപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ട്, എന്നാൽ നിലവിൽ സാങ്കേതിക പിന്തുണയുടെയും പരിശീലനത്തിന്റെയും ലഭ്യത ഗ്രാമീണ മേഖലകളിൽ പരിമിതമാണ്. കുടുംബശ്രീ, കൃഷിഭവനുകൾ, കാർഷിക യൂണിവേഴ്സിറ്റികൾ എന്നിവയുടെ സഹകരണം വർദ്ധിപ്പിച്ച്, സുതാര്യവും ലളിതവുമായ ധനവിതരണ സംവിധാനങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തുകയും, തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങളെ ശാക്തീകരിക്കുകയും ചെയ്യാത്തിടത്തോളം കാലം, കേരളത്തിന്റെ ഭക്ഷ്യസുരക്ഷാ സ്വപ്നങ്ങൾ പൂർണ്ണമാകില്ല എന്ന് വേണം വിലയിരുത്താൻ.

^{REPRESENTATIVE IMAGE | PHOTO : WIKI COMMONS}
പ്രദേശിക തലത്തിലെ നേട്ടങ്ങളും പരാജയങ്ങളും

വയനാട് ജില്ലയിലെ മേഖലകളിൽ കേരാ പദ്ധതി വഴി 2023-ല്‍ കാപ്പി കൃഷിക്ക് താഴ്ന്ന-വായുസഞ്ചാര സംവിധാനം നടപ്പിലാക്കിയ 150 കർഷകർക്ക് ഉത്പാദനത്തിൽ 35% വർദ്ധനവ് ലഭിച്ചുവെങ്കിലും, അതേസമയം കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ തൊഴിലാളി കൂട്ടായ്മകൾക്ക് കീടനാശിനി-രഹിത കൃഷിക്കുള്ള സബ്സിഡി വിതരണം വൈകിയതിനാൽ 40% കർഷകർ സാമ്പത്തിക നഷ്ടം നേരിട്ടു എന്നും കണക്കുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അതുപോലെ, കോട്ടയം ജില്ലയിൽ സുഭിക്ഷ കേരളം പദ്ധതി വഴി തരിശുനിലം കൃഷിയോഗ്യമാക്കി 85 ഏക്കറിൽ നിന്ന് വർഷത്തിൽ 1.2 കോടി രൂപയുടെ പച്ചക്കറി വിൽപ്പനയാണ് കർഷക സ്വയംസഹായ സംഘങ്ങൾ നടത്തിയത്. എന്നാൽ മറുവശത്ത് തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ പഞ്ചായത്തിൽ 120 ഏക്കർ ഭൂമി കൃഷിയോഗ്യമാക്കിയെങ്കിലും വിപണന സൗകര്യമില്ലാത്തതിനാൽ 60% ഉത്പന്നം നശിച്ചു എന്നും പറയുന്നു. ഈ വ്യത്യാസം തദ്ദേശിക ഭരണസ്ഥാപനങ്ങളുടെയും കാർഷിക യൂണിവേഴ്സിറ്റികളുടെയും സജീവ പിന്തുണയിലാണ്, അതുപോലെ തന്നെ പിന്തുണ ഇല്ലായ്‌മ വിപരീത ഫലങ്ങൾക്കും കാരണമാകുന്നു. ഓരോ പഞ്ചായത്തിലെയും കാർഷിക ആവശ്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് പ്രത്യേകം കസ്റ്റമൈസ് ചെയ്ത മൈക്രോ-ലെവൽ പ്ലാനുകൾ വികസിപ്പിക്കുകയും, അവയുടെ നടപ്പാക്കലിൽ കാർഷിക യൂണിവേഴ്സിറ്റി വിദഗ്ദ്ധരുടെയും മാർക്കറ്റിംഗ് പ്രൊഫഷണലുകളുടെയും സേവനം ഉറപ്പു വരുത്തുകയും വേണം.

കേരളത്തിന്റെ ഭക്ഷ്യ സുരക്ഷാ ലക്ഷ്യങ്ങൾ നേടുന്നതിന്

കേരളത്തിന്റെ ഭക്ഷ്യ സുരക്ഷാ ലക്ഷ്യങ്ങൾ സാക്ഷാത്കരിക്കുന്നതിനുള്ള നയപരമായ ഉപാധികളിൽ പ്രധാനമായത് സമ്പൂർണ്ണ സ്വയംപര്യാപ്തത ആർജ്ജിക്കൽ എന്ന ദീർഘവീക്ഷണമാണ്. ഇതിനായി, അരിയുടെ ഉയർന്ന ആശ്രിതത്വം കുറയ്ക്കുകയും ഏകവിള കൃഷിയുടെ പരിമിതികൾ തരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്. പ്രാദേശിക തലത്തിൽ ലഭ്യമാകുന്ന സമ്പൂർണ്ണ സാധ്യതകൾ ഉപയോഗപ്പെടുത്തി ഭക്ഷ്യവൈവിധ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനും പോഷകസുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുന്നതിനുമുള്ള പദ്ധതികൾ നടപ്പിൽ വരുത്തേണ്ടതുണ്ട്. കൂടാതെ, കാർഷിക മേഖലയുടെ ആധുനികവത്‌കരണത്തിനായി ഹൈടെക് കൃഷി, ഊർജ്ജ സ്മാർട്ട് കൃഷി, ജൈവകൃഷി എന്നീ നൂതന രീതികളുടെ വ്യാപകമായ അവലംബം കൂടുതലായി കർഷകരിലേക്ക് വ്യാപിപ്പിക്കുകയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം എന്ന പ്രധാന വെല്ലുവിളിയെ ചെറുക്കുന്നതിനായി പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ കാർഷിക രീതികൾ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും കാർഷിക മൂല്യ ശൃംഖലയുടെ ദീർഘകാല പ്രവർത്തനങ്ങൾ  ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്. 

^{REPRESENTATIVE IMAGE | PHOTO : WIKI COMMONS}
കൂടാതെ കർഷകരുടെ വരുമാന സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുന്നതിനായി നീതിപൂർവമായ വില ലഭ്യതയ്ക്കുള്ള സപ്പോർട്ട് പ്രൈസ് മെക്കാനിസങ്ങളും വിപണന അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും വ്യാപകമായി വർദ്ധിപ്പിക്കണം. ഇതിലൂടെ, ഉത്പാദകരും ഉപഭോക്താക്കളും തമ്മിലുള്ള ദുർബലമായ കണ്ണികൾ ബലപ്പെടുത്തുകയും ആഭ്യന്തര വിപണിയുടെ സ്ഥിരത സാധൂകരിക്കുകയും ചെയ്യും. സമഗ്രമായ ഭക്ഷ്യ സുരക്ഷ ഉറപ്പു വരുത്തുന്നതിനായി അതിൽ  അന്തർസംസ്ഥാന കുടിയേറ്റ തൊഴിലാളികളെ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള പ്രത്യേക ഉപാധികൾ രൂപീകരിക്കേണ്ടതായിട്ടുണ്ട്. ഇത് വഴി  മാനവശേഷിയുടെ സമഗ്ര വിനിയോഗത്തിലൂടെ ഉത്പാദനക്ഷമത വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക ഉൾപ്പെടുത്തൽ വഴി കാർഷിക മേഖലയുടെ സ്ഥിരതയെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും.

സുസ്ഥിരമായ ഭക്ഷ്യ സുരക്ഷാ നയം: പ്രായോഗിക മാർഗ്ഗരേഖ

ഭാവി കേരളത്തിന്റെ ഭക്ഷ്യ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാൻ സമഗ്രമായ ഒരു കാർഷിക പരിഷ്കാരത്തിന് നേതൃത്വം നൽകേണ്ടതുണ്ട്. ഇതിനായി ഘട്ടംഘട്ടമായുള്ള പ്രായോഗിക മാർഗ്ഗരേഖകൾ നടപ്പിലാക്കണം. ഘട്ടം 1ൽ ഓരോ ജില്ലയിലും കാർഷിക സേവന കേന്ദ്രങ്ങൾ (Agricultural Service Centres) സ്ഥാപിച്ച് സബ്സിഡി പ്രോസസ്സിംഗ്, ടെക്നിക്കൽ സപ്പോർട്ട്, മാർക്കറ്റ് ലിങ്കേജ് എന്നീ സേവനങ്ങൾ ഏകീകരിക്കുകയും തദ്ദേശിക സ്ഥാപനങ്ങളുടെ കാർഷിക ബജറ്റ് 25% ഉയർത്തി പഞ്ചായത്ത്-ലെവൽ കാർഷിക ഉപദേശകരുടെ തസ്തികകൾ കെട്ടിവെക്കുകയും ചെയ്യണം. കൂടാതെ, കുടിയേറ്റ തൊഴിലാളികൾക്കായി പ്രത്യേക അഗ്രി-വർക്കർ ഹെൽപ്പ്‌ലൈനും നിയമസഹായ സെല്ലും ഏർപ്പെടുത്തേണ്ടതാണ്. 

^{REPRESENTATIVE IMAGE | PHOTO : WIKI COMMONS}
ഘട്ടം 2 വരെ വ്യാപകമാക്കുന്ന സാങ്കേതികവിദ്യയിലും വിപണി സംയോജനത്തിലും കാർഷിക  യൂണിവേഴ്സിറ്റികളുടെ ഗവേഷണവും വിപണി ആവശ്യവും ലിങ്ക് ചെയ്യുന്ന 'Lab-to-land' പ്രോഗ്രാം നടപ്പിലാക്കുകയും 500-ലധികം കാർഷിക ഉത്പാദക കമ്പനികൾ (FPOs) രൂപീകരിച്ച് അവയ്ക്ക് വെയർഹൗസ്, കോൾഡ് സ്റ്റോറേജ്, പ്രോസസ്സിംഗ് യൂണിറ്റുകൾക്ക് സബ്സിഡി നൽകുകയും വേണം. ഇതിനോടൊപ്പം കേരളത്തിന്റെ ഭക്ഷ്യ അവശ്യവസ്തുക്കൾക്കായി 'കേരള ഫുഡ് സെക്യൂരിറ്റി റിസർവ് ഫണ്ട്' സ്ഥാപിച്ച് പ്രതിവർഷം 2,000 കോടി രൂപ സംഭരിക്കണം. ഘട്ടം 3 ൽ സമ്പൂർണ്ണ സ്വയംപര്യാപ്തതയും സുസ്ഥിരതയും ലക്ഷ്യമിട്ട് അരി, പച്ചക്കറി, പഴവർഗങ്ങൾ, മുട്ട, പാൽ എന്നിവയിൽ 80% സ്വയംപര്യാപ്തത നേടുകയും കാർഷിക മേഖലയുടെ കാർബൺ-ന്യൂട്രാലിറ്റി സാധൂകരിച്ച് ജൈവകൃഷി വിസ്തീർണം 50,000 ഹെക്ടറായി വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും കർഷക-കണ്സ്യൂമർ ഡയറക്ട് മാർക്കറ്റിംഗ് നെറ്റ്‌വർക്ക് വഴി മധ്യവർത്തികളുടെ ലാഭം 40% കുറയ്ക്കുകയും വേണം. ഈ മാർഗ്ഗരേഖ ഫലപ്രദമായി നടപ്പിലാക്കാൻ ഓരോ ജില്ലയിലെയും കാർഷിക വികസനത്തിന്റെ പ്രധാന സൂചികകൾ (KPIs) അടങ്ങുന്ന ഡാഷ്‌ബോർഡ് സൃഷ്ടിക്കുകയും മുഖ്യമന്ത്രി അധ്യക്ഷനായ കാർഷിക സമിതി പ്രതിമാസ അവലോകന യോഗങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യേണ്ടതാണ്. ഇത്തരത്തിലുള്ള നടപടികൾ പ്രായോഗിക തലത്തിൽ എത്രമാത്രം ഉത്തരവാദിത്തത്തോടുകൂടി നടപ്പിലാക്കുന്നു എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കും കേരളത്തിലെ കാർഷിക പുരോഗതിയും ഭക്ഷ്യ സുരക്ഷയും.  

കേരളത്തിന്റെ ഭക്ഷ്യസുരക്ഷാ ഭാവിയെ സംബന്ധിച്ച തർക്കമറ്റ യാഥാർത്ഥ്യം ഇതാണ്: സമഗ്രവും സുസ്ഥിരവുമായ കാർഷിക പരിഷ്കാരങ്ങൾ ഇല്ലാതെ, സംസ്ഥാനത്തിന്റെ സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക സുരക്ഷ അപ്രത്യക്ഷമാകും. നിലവിലെ സർക്കാർ പദ്ധതികളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വലിയ പ്രതീക്ഷകൾ ഉണ്ടെങ്കിലും, ഓഡിറ്റ് നിരീക്ഷണങ്ങൾ, വ്യത്യസ്ത ജില്ലകളിലെ അസമാന നേട്ടങ്ങൾ എന്നിവ വ്യക്തമാക്കുന്നത് നടപ്പാക്കലിലെ ഗുരുതരമായ വിടവുകളാണ്. തരിശുഭൂമി കൃഷിയോഗ്യമാക്കൽ, ജൈവകൃഷി പ്രോത്സാഹനം, വിപണി സംയോജനം തുടങ്ങിയവയിൽ സമയബന്ധിതമായ നടപടികൾ സ്വീകരിക്കാത്തിടത്തോളം, കേരളം അയൽസംസ്ഥാനങ്ങളുടെ കാർഷിക കനിവിന് ആശ്രയിച്ചിരിക്കും.

^{REPRESENTATIVE IMAGE | PHOTO : WIKI COMMONS}
എന്നാൽ, പ്രതീക്ഷ നൽകുന്നത്, ഏകോപിതമായ പിന്തുണയും സുതാര്യമായ നടപ്പാക്കലും ഉണ്ടെങ്കിൽ കാർഷിക മേഖലയിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയുമെന്നാണ്. നേരിട്ടുള്ള കർഷക-ഉപഭോക്‌തൃ ബന്ധം, ഡിജിറ്റൽ പേമെന്റ് സംവിധാനങ്ങൾ, പഞ്ചായത്ത് തല  ഉപദേശക സംവിധാനം എന്നീ പരിഷ്‌കാരങ്ങൾ പ്രായോഗികമായി നടപ്പിലാക്കുകയാണ് ഇനിയുള്ള വെല്ലുവിളി. ഭക്ഷ്യസുരക്ഷ എന്നത് വെറും ഉത്പാദന ലക്ഷ്യമല്ല, മറിച്ച്, കർഷകന്റെ ആത്മാഭിമാനത്തിന്റെയും ഉപഭോക്താവിന്റെ   ആരോഗ്യത്തിന്റെയും പരിസ്ഥിതിയുടെ സ്ഥിരതയുടെയും ചലിക്കാത്ത കണ്ണിയാണ്. മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പ്രതിമാസ അവലോകനം, ജില്ലാ-തല KPI ഡാഷ്ബോർഡുകൾ, കുടിയേറ്റ തൊഴിലാളികൾക്കായുള്ള പ്രത്യേക പിന്തുണ തുടങ്ങി നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്ന മാർഗ്ഗരേഖകൾ കർഷകരുടെ കണ്ണിലൂടെ കാണുന്ന, കാലാവസ്ഥാ വെല്ലുവിളികൾ ഗൗരവത്തോടെ കാണുന്ന, തദ്ദേശീയ സ്ഥാപനങ്ങളെ ശാക്തീകരിക്കുന്നതാണെങ്കിൽ, 2035-ഓടെ 80% സ്വയംപര്യാപ്തതയെന്ന ലക്ഷ്യം സാധ്യമാക്കാം. അതിനായി, ഇന്നത്തെ പദ്ധതി വിരസതയും ബ്യൂറോക്രാറ്റിക് അവസ്ഥയും അവസാനിപ്പിച്ച്, കർഷകന്റെ നിലവിളി കേൾക്കുന്ന, ശാസ്ത്രീയമായ, സുതാര്യമായ ഒരു പുതിയ കാർഷിക ഭരണക്രമം കേരളം നിർമ്മിക്കേണ്ട സമയം അതിക്രമിച്ചിരിക്കുന്നു.