2015-ലെ ഭരണഘടനാ പ്രഖ്യാപനത്തിന് ശേഷം നേപ്പാൾ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ദൃശ്യമായ ഏറ്റവും നിർണ്ണായകമായ വഴിത്തിരിവാണ് രാഷ്ട്രീയ സ്വതന്ത്ര പാർട്ടിയുടെ (RSP) വൻ വിജയം. കഴിഞ്ഞ രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടുകളായി രാഷ്ട്രീയ അസ്ഥിരത നേരിടുന്ന നേപ്പാളിൽ, പരമ്പരാഗത രാഷ്ട്രീയ ശക്തികളായ നേപ്പാളി കോൺഗ്രസിനെയും സി.പി.എൻ-യു.എം.എല്ലിനെയും അപ്രസക്തമാക്കിക്കൊണ്ട് ഒരു പുതിയ രാഷ്ട്രീയ ക്രമം രൂപപ്പെട്ടിരിക്കുകയാണ്.

2026 മാർച്ച് 5-ന് നേപ്പാളിലെ 275 അംഗ പ്രതിനിധി സഭയിലേക്ക് നടന്ന ഇടക്കാല പൊതു തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ആ രാജ്യത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രത്തിലെ സമാനതകളില്ലാത്ത ഒരു വഴിത്തിരിവായി മാറി. 2025 സെപ്റ്റംബറിൽ അന്നത്തെ പ്രധാനമന്ത്രി കെ.പി. ശർമ്മ ഒലിയുടെ രാജിക്കിടയാക്കിയ തീവ്രമായ ജനകീയ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾക്ക് ശേഷമുള്ള ആദ്യ തെരഞ്ഞെടുപ്പായിരുന്നു ഇത്. 1.89 കോടി വോട്ടർമാരിൽ ഏകദേശം 60 ശതമാനം പേർ വോട്ട് രേഖപ്പെടുത്തിയ ഈ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ, പത്തുലക്ഷത്തോളം വരുന്ന നവ-വോട്ടർമാരുടെ (Gen Z) പങ്കാളിത്തം നിർണ്ണായകമായി.

നേപ്പാൾ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ പരമ്പരാഗത ശക്തികേന്ദ്രങ്ങളെ നിഷ്പ്രഭമാക്കിക്കൊണ്ട് ബാലേന്ദ്ര ഷാ (ബാലെൻ) നയിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ സ്വതന്ത്ര പാർട്ടി (RSP) നേടിയ വിജയം ദക്ഷിണേഷ്യൻ രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രത്തിലെ തന്നെ സമാനതകളില്ലാത്ത ഒന്നാണ്. വെറും നാല് വർഷത്തെ പ്രവർത്തന പരിചയം മാത്രമുള്ള ഈ പാർട്ടി, നേരിട്ടുള്ള മത്സരത്തിൽ 165-ൽ 120 സീറ്റുകൾ കരസ്ഥമാക്കിയതും ആനുപാതിക വോട്ടുകളിൽ 49.14% വിഹിതം നേടിയതും ജനങ്ങൾ മാറ്റത്തിനായി എത്രത്തോളം ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നു എന്നതിന്റെ തെളിവാണ്. 275 അംഗ സഭയിൽ 180 സീറ്റുകൾ ഉറപ്പിച്ചതോടെ ലഭിച്ച വ്യക്തമായ ഭൂരിപക്ഷം നേപ്പാളിന്റെ ഭരണസംവിധാനത്തിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾക്ക് വഴിതുറക്കും. പ്രത്യേകിച്ച്, ജാപ്പ-5 മണ്ഡലത്തിൽ മുൻ പ്രധാനമന്ത്രി കെ.പി. ഒലിയെ പരാജയപ്പെടുത്തിയതിലൂടെ വർഷങ്ങളായി രാജ്യം ഭരിച്ചിരുന്ന രാഷ്ട്രീയ വരേണ്യവർഗത്തോടുള്ള പൊതുജനങ്ങളുടെ ശക്തമായ നിരാസമാണ് ബാലെൻ ഷാ പ്രതിഫലിപ്പിച്ചത്. ഒരു റാപ്പർ എന്ന നിലയിൽ നിന്ന് രാജ്യത്തിന്റെ നായകസ്ഥാനത്തേക്ക് ഉയർന്നുവന്ന ബാലന്റെ ഈ കുതിപ്പ് പുതിയൊരു രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരത്തിന്റെ തുടക്കമായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.

^{REPRESENTATIVE IMAGE | PHOTO : WIKI COMMONS}
വംശീയവും സാമൂഹികവുമായ പശ്ചാത്തലം

ഈ വിജയത്തിന്റെ അടിത്തറ പാകിയത് 2025 സെപ്റ്റംബറിൽ അരങ്ങേറിയ 'ജനറേഷൻ ഇസഡ്' (Gen Z) പ്രക്ഷോഭങ്ങളാണ്. ദീർഘകാലമായി നിലനിന്ന അഴിമതി, തൊഴിലില്ലായ്മ, ഭരണപരമായ പരാജയങ്ങൾ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരായ യുവാക്കളുടെ രോഷം സോഷ്യൽ മീഡിയ നിരോധനത്തോടെ ഒരു ജനകീയ വിപ്ലവമായി പരിണമിച്ചു. ഈ പ്രക്ഷോഭം കേവലം ഒരു ഭരണമാറ്റത്തിനപ്പുറം, പഴയ തലമുറയുടെ രാഷ്ട്രീയ ബോധ്യങ്ങളും പുതിയ തലമുറയുടെ ആധുനിക അഭിലാഷങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സംഘട്ടനമായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.

സാമ്പത്തിക ലക്ഷ്യങ്ങളും വാഗ്ദാനങ്ങളും

നേപ്പാളിലെ രാഷ്ട്രീയ സ്വതന്ത്ര പാർട്ടി (RSP) മുന്നോട്ടുവെക്കുന്ന സാമ്പത്തിക ലക്ഷ്യങ്ങൾ അത്യന്തം വിപ്ലവകരവും എന്നാൽ വലിയ വെല്ലുവിളികൾ നിറഞ്ഞതുമാണ്. അടുത്ത അഞ്ച് വർഷത്തിനുള്ളിൽ നേപ്പാളിന്റെ ജി.ഡി.പി 100 ബില്യൺ ഡോളറിലേക്ക് ഉയർത്തുക എന്ന ലക്ഷ്യം കൈവരിക്കണമെങ്കിൽ രാജ്യം നിലവിലെ വളർച്ചാ നിരക്കിന്റെ ഇരട്ടിയിലധികം വേഗതയിൽ മുന്നേറേണ്ടതുണ്ട്. 1.2 ദശലക്ഷം പുതിയ തൊഴിലവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുമെന്ന വാഗ്ദാനം വിദേശത്തേക്ക് കുടിയേറുന്ന യുവാക്കളെ രാജ്യത്ത് തന്നെ നിലനിർത്താൻ സഹായിക്കുമെങ്കിലും, ഇതിനാവശ്യമായ വിദേശ നിക്ഷേപവും വ്യവസായ സൗഹൃദ അന്തരീക്ഷവും ഒരുക്കുക എന്നത് സർക്കാരിന് കഠിനമായ ദൗത്യമായിരിക്കും. കൂടാതെ, 7 ശതമാനം വാർഷിക വളർച്ചയും സാർവത്രിക ആരോഗ്യ ഇൻഷുറൻസും ലക്ഷ്യമിടുന്നതിലൂടെ ഒരു സമഗ്രമായ ക്ഷേമരാഷ്ട്രം കെട്ടിപ്പടുക്കാനാണ് പാർട്ടി ശ്രമിക്കുന്നത്. അഴിമതി നിർമ്മാർജ്ജനവും ഭരണപരമായ സുതാര്യതയും ഉറപ്പാക്കിയാൽ മാത്രമേ അതിമോഹമെന്ന് തോന്നിപ്പിക്കുന്ന ഈ സാമ്പത്തിക പദ്ധതികൾ യാഥാർത്ഥ്യമാക്കാൻ നേപ്പാളിന് സാധിക്കുകയുള്ളൂ.

^{REPRESENTATIVE IMAGE | PHOTO : WIKI COMMONS}
മാറ്റത്തിന് പിന്നിലെ കാരണങ്ങൾ

2025-ലെ യുവജന പ്രക്ഷോഭങ്ങളാണ് ഈ മാറ്റത്തിന് പ്രധാന കാരണമായത്. 26 സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകൾ നിരോധിക്കാനുള്ള ഒലി സർക്കാരിന്റെ തീരുമാനം യുവാക്കളെ പ്രകോപിപ്പിച്ചു. 20 ശതമാനത്തിലധികം വരുന്ന യുവജന തൊഴിലില്ലായ്മയും പ്രതിദിനം 1,500-ഓളം പേർ രാജ്യം വിട്ടുപോകുന്ന സാഹചര്യവും പ്രതിഷേധത്തിന് ആക്കം കൂട്ടി. 2025 സെപ്റ്റംബർ 8-9 തീയതികളിൽ നടന്ന "Day of Rage" പ്രതിഷേധങ്ങളിൽ 76 പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് നേപ്പാളിലെ ആദ്യ വനിതാ പ്രധാനമന്ത്രിയായ സുശീല കർക്കിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടക്കാല സർക്കാരാണ് തെരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രക്രിയകൾ പൂർത്തിയാക്കിയത്. അഴിമതി വിരുദ്ധ നിലപാടുകളും വികേന്ദ്രീകൃതമായ ഡിജിറ്റൽ പ്രചാരണ രീതികളും RSP-യെ യുവാക്കൾക്കിടയിൽ സ്വീകാര്യമാക്കി. 17 വർഷത്തിനിടെ 14 സർക്കാരുകൾ മാറിവന്ന നേപ്പാളിലെ രാഷ്ട്രീയ അസ്ഥിരതയ്ക്ക് ബാലെൻ ഷായുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള പുതിയ സർക്കാർ അന്ത്യം കുറിക്കുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷിക്കപ്പെടുന്നത്.

വാഗ്ദാനങ്ങളും വെല്ലുവിളികളും

നേപ്പാളിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, ഈ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് വിധി ഒരേസമയം പ്രതീക്ഷാനിർഭരവും അനിശ്ചിതത്വങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമാണ്. ദീർഘകാലമായി നിശ്ചലാവസ്ഥയിലായിരുന്ന രാഷ്ട്രീയ വ്യവസ്ഥിതിയിൽ ഒരു 'തലമുറ മാറ്റത്തിനാണ്' RSP-യുടെ ആധിപത്യം വഴിയൊരുക്കുന്നത്. അഴിമതി വിരുദ്ധ കമ്മീഷനുകൾ, ഭരണത്തിൽ കൂടുതൽ സുതാര്യത, യുവാക്കൾക്ക് പ്രാധാന്യം എന്നിവ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന പാർട്ടിയുടെ മാനിഫെസ്റ്റോ പ്രക്ഷോഭകാരികളുടെ ആഗ്രഹങ്ങളെയാണ് പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നത്. ഡിജിറ്റൽ നവീകരണം, പ്രവാസി പണം (remittance) കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിലെ പരിഷ്കാരങ്ങൾ, ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനം എന്നിവയിലൂടെ കുടിയേറ്റത്തിന് കാരണമാകുന്ന സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധികൾ പരിഹരിക്കാൻ ബാലെൻ ഷാ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.

 ^{ബാലെൻ ഷാ | PHOTO : WIKI COMMONS}
എങ്കിലും, ഈ വൻ വിജയം ചില വെല്ലുവിളികളും ഉയർത്തുന്നുണ്ട്. 138 സീറ്റുകൾ എന്ന കേവല ഭൂരിപക്ഷ പരിധി മറികടന്നത് നേപ്പാളിലെ സഖ്യകക്ഷി ഭരണത്തിന്റെ അസ്ഥിരതയ്ക്ക് അറുതി വരുത്തിയേക്കാം. എന്നാൽ, പരിചയസമ്പത്ത് കുറഞ്ഞ ഒരു പാർട്ടിക്ക് ഭരണനിർവ്വഹണം എത്രത്തോളം കാര്യക്ഷമമായി നടത്താൻ കഴിയുമെന്നത് വരാനിരിക്കുന്ന പരീക്ഷണമാണ്. ജനങ്ങളുടെ അമിതമായ പ്രതീക്ഷകൾക്കനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കാൻ സാധിച്ചില്ലെങ്കിൽ, RSP-യെ അധികാരത്തിലേറ്റിയ അതേ യുവജനശക്തി രാഷ്ട്രീയ അസ്ഥിരതയ്ക്കും കാരണമായേക്കാം.

ഉയരുന്ന പ്രതീക്ഷകളും തൊഴിലില്ലായ്മ എന്ന പ്രതിസന്ധിയും

നേപ്പാൾ പാർലമെന്റിന്റെ 37 ശതമാനവും 40 വയസ്സിൽ താഴെയുള്ളവരാണെന്നത് ശ്രദ്ധേയമായ മാറ്റമാണ്. 125 സീറ്റുകൾ നേടി ഏറ്റവും വലിയ ഒറ്റകക്ഷിയായ രാഷ്ട്രീയ സ്വതന്ത്ര പാർട്ടിക്ക് (RSP) ഇത്തവണ സഖ്യകക്ഷികളുടെ സമ്മർദ്ദമില്ലാതെ തന്നെ സുസ്ഥിരമായ ഭരണം കാഴ്ചവെക്കാൻ സാധിക്കും. ബാലേന്ദ്ര ഷാ പ്രധാനമന്ത്രിയാകുമ്പോൾ യുവജനങ്ങളുടെ വലിയൊരു പ്രതീക്ഷാഭാരമാണ് അദ്ദേഹത്തിന് ചുമലിലേറ്റാനുള്ളത്.

നേപ്പാൾ നേരിടുന്ന ഏറ്റവും വലിയ വെല്ലുവിളി തൊഴിലില്ലായ്മയാണ്. ദക്ഷിണേഷ്യയിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന തൊഴിലില്ലായ്മ നിരക്കുള്ള (20.6%) രാജ്യമാണ് നേപ്പാൾ. ടൂറിസം മേഖലയെ അമിതമായി ആശ്രയിക്കുന്ന സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ വിദേശ പ്രതിസന്ധികൾക്ക് മുന്നിൽ എളുപ്പത്തിൽ തകരാൻ സാധ്യതയുള്ളതാണ്. ഇറാനിലെ യുദ്ധസാഹചര്യം ഇന്ധന പ്രതിസന്ധിക്കും പ്രവാസി പണമൊഴുക്കിലെ കുറവിനും കാരണമായേക്കാം.

^{REPRESENTATIVE IMAGE | PHOTO : WIKI COMMONS}
നേപ്പാൾ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ കരുനീക്കങ്ങളും കെ.പി. ശർമ്മ ഒലിയുടെ വലതുപക്ഷ ചായ്‌വും

അമിഷ് മുൽമി (Amish Raj Mulmi) തന്റെ പ്രധാന കൃതിയായ "All Roads Lead North: Nepal’s Turn to China" എന്ന പുസ്തകത്തിലൂടെയും വിവിധ ലേഖനങ്ങളിലൂടെയും നേപ്പാളിന്റെ മാറുന്ന രാഷ്ട്രീയത്തെക്കുറിച്ചും കെ.പി. ശർമ്മ ഒലിയുടെ നിലപാടുകളെക്കുറിച്ചും നടത്തുന്ന നിരീക്ഷണങ്ങൾ ശ്രദ്ധേയമാണ്. നേപ്പാൾ രാഷ്ട്രീയത്തെ ഇത്രത്തോളം തന്ത്രപരമായി കൈകാര്യം ചെയ്തവരോ, ഖഡ്ഗ പ്രസാദ് ശർമ്മ ഒലിയെപ്പോലെ സ്വന്തം മണ്ഡലത്തിൽ അചഞ്ചലമായ സ്വാധീനം ഉറപ്പിച്ചവരോ കുറവായിരിക്കും. മുൻ പ്രധാനമന്ത്രിയും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് നേപ്പാൾ (യുണൈറ്റഡ് മാർക്സിസ്റ്റ്-ലെനിനിസ്റ്റ്) അഥവാ CPN-UML-ന്റെ അധ്യക്ഷനുമായ ഒലി, 1991-ൽ നേപ്പാൾ ബഹുകക്ഷി ജനാധിപത്യത്തിലേക്ക് മടങ്ങിയതിനുശേഷം നടന്ന ഒരു പൊതു തെരഞ്ഞെടുപ്പിലൊഴികെ മറ്റെല്ലാതവണയും കിഴക്കൻ നേപ്പാളിലെ ഝാപ്പ ജില്ലയിൽ നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2017-ൽ രൂപീകൃതമായ ഝാപ്പ-5 മണ്ഡലമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ തട്ടകം. 2022-ലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഏകദേശം ഒരു ലക്ഷം വോട്ടുകൾ പോൾ ചെയ്ത ഈ മണ്ഡലത്തിൽ 28,000-ത്തിലധികം വോട്ടുകളുടെ ഭൂരിപക്ഷത്തിനാണ് അദ്ദേഹം വിജയിച്ചത്. മറ്റ് സ്ഥാനാർത്ഥികളെപ്പോലെയല്ല, ഒലിക്ക് വീടുവീടാന്തരം കയറിയുള്ള പ്രചാരണം ആവശ്യമായിരുന്നില്ല. ഒരു പതിറ്റാണ്ടായി നേപ്പാളിലെ പ്രധാന പാർട്ടികളിലൊന്നിന്റെ മുഖമായ അദ്ദേഹം, കൂറ്റൻ റാലികളെയും സമ്മേളനങ്ങളെയും അഭിസംബോധന ചെയ്യുക മാത്രമാണ് ചെയ്തിരുന്നത്. വോട്ടർമാർ ഒലിയെ തേടി എത്തുകയായിരുന്നു പതിവ്; എന്നാൽ ഇപ്പോൾ സാഹചര്യം മാറിയിരിക്കുന്നു.

ഹിന്ദു രാജഭരണത്തിനായി വാദിക്കുന്ന ഒരു പാർട്ടിയും, നിരീശ്വരവാദികളായ റിപ്പബ്ലിക്കൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയും തമ്മിലുള്ള സഖ്യം പുറത്തുള്ളവർക്ക് അത്ഭുതമായി തോന്നാം. എന്നാൽ നേപ്പാളികൾക്ക് ഇതൊരു പുതിയ കാര്യമല്ല. ഒലിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, CPN-UML അതിന്റെ മുൻകാല പുരോഗമന നിലപാടുകളിൽ നിന്ന് പിന്തിരിയുകയും വലതുപക്ഷ യാഥാസ്ഥിതികതയുടെ വക്താക്കളായി മാറുകയും ചെയ്തു. കഴിഞ്ഞ ഒരു പതിറ്റാണ്ടായി നേപ്പാൾ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ നിർണ്ണായക സ്വാധീനമുള്ള പാർട്ടിയായി CPN-UML മാറിയെങ്കിലും, രാജ്യം കൈവരിച്ച പുരോഗമനപരമായ നേട്ടങ്ങൾ ഈ പാർട്ടിയുടെ സഹായത്തോടെയല്ല, മറിച്ച് അതിനെ മറികടന്നാണ് ഉണ്ടായത് എന്നതാണ് വസ്തുത.

^{കെ പി ശർമ ഒലി | PHOTO : WIKI COMMONS}
ചരിത്രപരമായ പശ്ചാത്തലവും പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ മാറ്റങ്ങളും

1950-കളിൽ ആരംഭിച്ച നേപ്പാളിലെ ഇടതുപക്ഷ പ്രസ്ഥാനം പലതരത്തിലുള്ള പിളർപ്പുകൾക്കും പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ മാറ്റങ്ങൾക്കും സാക്ഷ്യം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. പഞ്ചായത്ത് ഭരണകാലത്ത് രാജാവിനോട് കൂറുപുലർത്തിയിരുന്ന ഒരു വിഭാഗം കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകളെ നേപ്പാളി കോൺഗ്രസിനെതിരെ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. 1969-ൽ നക്സൽബാരി സമരത്തിൽ നിന്ന് ആവേശം ഉൾക്കൊണ്ട് ഝാപ്പയിൽ നടന്ന ഭൂവുടമകൾക്കെതിരെയുള്ള പ്രക്ഷോഭത്തിൽ ഒലിയും പങ്കാളിയായിരുന്നു. അക്രമ രാഷ്ട്രീയത്തോട് വിയോജിപ്പുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും അദ്ദേഹം ജയിൽവാസം അനുഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്.

1991-ൽ രൂപീകൃതമായ CPN-UML-ൽ ഒലി നിർണ്ണായക പദവികൾ വഹിച്ചു. 1994-ലെ ന്യൂനപക്ഷ സർക്കാരിൽ അദ്ദേഹം ആഭ്യന്തര മന്ത്രിയായി. എന്നാൽ, മാവോയിസ്റ്റ് കലാപകാലത്ത് ഉന്നയിക്കപ്പെട്ട ഫെഡറൽ റിപ്പബ്ലിക് എന്ന ആശയത്തോട് ഒലിക്ക് ശക്തമായ വിയോജിപ്പുണ്ടായിരുന്നു. ഒരു റിപ്പബ്ലിക്കിലേക്കുള്ള മാറ്റം 'കാളവണ്ടിയിൽ അമേരിക്കയ്ക്ക് പോകുന്നതുപോലെയാണ്' എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരിഹാസം ഏറെ പ്രസിദ്ധമാണ്.

2008-ലെ ഭരണഘടനാ നിർമ്മാണ സഭയിലേക്കുള്ള തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഒലി പരാജയപ്പെടുകയും മാവോയിസ്റ്റുകൾ വലിയ വിജയം നേടുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ ഇടതുപക്ഷ വോട്ടുകൾക്കായി കടുത്ത മത്സരം നേരിട്ട CPN-UML, ക്രമേണ ഖാസ്-ആര്യ (Khas-Arya) തുടങ്ങിയ സവർണ്ണ വിഭാഗങ്ങളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്ന പാർട്ടിയായി മാറി. എൻ.ജി.ഒ ശൃംഖലകൾ, വ്യാപാരികൾ, ഉദ്യോഗസ്ഥവൃന്ദം എന്നിവരിലൂടെ പാർട്ടി വലിയൊരു സ്വാധീനവലയം സൃഷ്ടിച്ചു.
ഭരണഘടനാ നിർമ്മാണ വേളയിൽ ഫെഡറലിസത്തോടും മതേതരത്വത്തോടും ഒലി സ്വീകരിച്ച നിലപാടുകൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വലതുപക്ഷ ചായ്‌വ് വ്യക്തമാക്കുന്നതായിരുന്നു. മതേതരത്വത്തിന് പകരം 'മതസ്വാതന്ത്ര്യം' വേണമെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാദം. ഇതിന്റെ ഫലമായാണ് നേപ്പാളിന്റെ ഭരണഘടനയിൽ 'സനാതന ധർമ്മത്തിന്' മുൻഗണന നൽകുന്ന തരത്തിലുള്ള മതേതരത്വം വിഭാവനം ചെയ്യപ്പെട്ടത്. ഭരണഘടനാപരമായ പ്രതിസന്ധികൾ, ഒലിയുടെ അധികാരകേന്ദ്രീകരണം, നേപ്പാളിലെ ഇടതുപക്ഷത്തിന്റെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ അപചയം എന്നിവയാണ് ഇതിൽ പ്രധാനമായും ചർച്ച ചെയ്യുന്നത്.

^{REPRESENTATIVE IMAGE | PHOTO : WIKI COMMONS}
ഭരണഘടനാപരമായ വെല്ലുവിളികളും അധികാരകേന്ദ്രീകരണവും

പുതിയ ഭരണഘടന പല പുരോഗമനപരമായ ആശയങ്ങളെയും ഉൾക്കൊള്ളാൻ തയ്യാറാകാതിരുന്നത് നേപ്പാളിലെ ഒരു വലിയ വിഭാഗം ജനങ്ങളിൽ അതൃപ്തിയുണ്ടാക്കി. മധേസി (Madhesi) ജനത തങ്ങളുടെ പ്രാതിനിധ്യത്തിനായി നടത്തിയ പ്രതിഷേധങ്ങളെ "വീണ മാങ്ങകൾ" എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ഒലി നിസ്സാരവൽക്കരിച്ചു. ഇന്ത്യയുടെ ഭാഗത്തുനിന്നുണ്ടായ അപ്രഖ്യാപിത ഉപരോധത്തെ നേരിട്ടുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം ഒരു 'ദേശീയവാദി' എന്ന പ്രതിച്ഛായ കെട്ടിപ്പടുത്തു. എന്നാൽ, ഈ ദേശീയവാദം പലപ്പോഴും യാഥാസ്ഥിതികവും വിഭജനപരവുമായ ഒന്നായിരുന്നു.

പ്രധാനമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ ഒലി സ്വീകരിച്ച പല നടപടികളും ജനാധിപത്യവിരുദ്ധമാണെന്ന് വിമർശകർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. ഭരണഘടനാപരമായ ഫെഡറലിസത്തെ ദുർബലപ്പെടുത്താനും അധികാരം കേന്ദ്രസർക്കാരിലേക്ക് ഒതുക്കാനും അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചു. പാർലമെന്റിനെ മറികടന്ന് ഓർഡിനൻസുകളിലൂടെ ഭരിക്കാനുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവണതയും, മാധ്യമസ്വാതന്ത്ര്യത്തെ നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള നീക്കങ്ങളും വലിയ വിവാദങ്ങൾക്കിടയാക്കി. തന്റെ അധികാരത്തിന് ഭീഷണിയായപ്പോൾ രണ്ടുതവണ അദ്ദേഹം പാർലമെന്റ് പിരിച്ചുവിടാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും സുപ്രീം കോടതി ഇടപെട്ട് അത് പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയായിരുന്നു.

ക്രോണി ക്യാപിറ്റലിസവും അഴിമതി ആരോപണങ്ങളും

ഒലിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള CPN-UML വലിയ ബിസിനസ്സ് ഗ്രൂപ്പുകളുമായി അവിശുദ്ധമായ ബന്ധം പുലർത്തുന്നതായും ആരോപണമുണ്ട്. 'യതി ഗ്രൂപ്പ്' (Yeti Group) പോലുള്ള വൻകിട കമ്പനികൾക്ക് സർക്കാർ ഭൂമി കുറഞ്ഞ വിലയ്ക്ക് പാട്ടത്തിന് നൽകിയതും, അഴിമതിക്കേസിൽ പ്രതിയായ വ്യവസായിയിൽ നിന്ന് പാർട്ടി ആസ്ഥാനത്തിനായി ഭൂമി ദാനമായി സ്വീകരിച്ചതും വലിയ ജനരോഷത്തിന് കാരണമായി. തദ്ദേശീയരായ ലിംബു (Limbu) വിഭാഗക്കാരുടെ പവിത്രമായ സ്ഥലങ്ങളിൽ വൻകിട പദ്ധതികൾ നടപ്പിലാക്കാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ ഉണ്ടായ പ്രതിഷേധങ്ങളെ പോലീസിനെ ഉപയോഗിച്ച് അടിച്ചമർത്താനാണ് സർക്കാർ ശ്രമിച്ചത്.

മതവും ദേശീയതയും: പുതിയ രാഷ്ട്രീയ ആയുധങ്ങൾ

ഇന്ത്യയിലെ ബി.ജെ.പി സർക്കാരിന്റെ ഹിന്ദുത്വ രാഷ്ട്രീയത്തിന് മറുപടിയെന്നോണം ഒലി നേപ്പാളിലും മതപരമായ വികാരങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങി. ശ്രീരാമന്റെ ജന്മസ്ഥലം നേപ്പാളിലാണെന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രസ്താവനയും ക്ഷേത്രസന്ദർശനങ്ങളും ഇതിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഇത് അദ്ദേഹത്തെ ഒരു യാഥാസ്ഥിതിക ഹിന്ദു നേതാവായി ഉയർത്തിക്കാട്ടാൻ സഹായിച്ചു. മുൻ മാവോയിസ്റ്റ് നേതാവായ 'പ്രചണ്ഡ' പോലും പിന്നീട് ഈ പാത പിന്തുടരുന്നത് കാണാൻ കഴിഞ്ഞു.

^{പുഷ്പ കമൽ ദഹൽ പ്രചണ്ഡ | PHOTO : WIKI COMMONS}
കമ്മ്യൂണിസത്തിന്റെ പതനവും ഭാവിയും

നേപ്പാളിൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചിട്ട് 75 വർഷം പിന്നിടുമ്പോൾ, അത് അതിന്റെ യഥാർത്ഥ ലക്ഷ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് എത്രത്തോളം വ്യതിചലിച്ചു എന്നത് വ്യക്തമാണ്. സാമൂഹിക നീതിക്കായി പോരാടിയിരുന്ന പാർട്ടികൾ അധികാരത്തിലെത്തിയപ്പോൾ പുരോഗമനപരമായ നിലപാടുകൾ കൈവിട്ടു. മാവോയിസ്റ്റുകളും സി.പി.എൻ-യു.എം.എല്ലും (CPN-UML) തമ്മിലുള്ള ലയനവും പിന്നീട് ഉണ്ടായ പിളർപ്പും രാഷ്ട്രീയ അവസരവാദത്തിന്റെ ഉദാഹരണങ്ങളാണ്.

2015-ലെ ഭരണഘടന വിഭാവനം ചെയ്ത വികേന്ദ്രീകൃതമായ നേപ്പാൾ എന്ന സ്വപ്നം ഒലിയുടെ ഭരണകാലത്ത് തടസ്സപ്പെട്ടു. തീവ്രദേശീയതയും വിദേശ ഇടപെടൽ എന്ന ഭീഷണിയും ഉയർത്തിക്കാട്ടി ഭരണപരാജയങ്ങളെ മറയ്ക്കാനാണ് അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചത്. ഇത് നേപ്പാളിലെ മറ്റ് രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളെയും സമാനമായ പോപ്പുലിസ്റ്റ് (Populist) രീതികൾ പിന്തുടരാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു.

മാറ്റത്തിന്റെ മണിമുഴക്കവും പുത്തൻ വരേണ്യവർഗത്തിന്റെ ആഹ്ലാദവും

2026-ലെ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം നേപ്പാൾ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഒരു പുതിയ യുഗത്തിന് തുടക്കമിട്ടിരിക്കുകയാണ്. 1959-ൽ നേപ്പാളി കോൺഗ്രസ് കൈവരിച്ച വൻ വിജയത്തിന് ശേഷം രാജ്യം കണ്ട ഏറ്റവും വലിയ രാഷ്ട്രീയ അഴിച്ചുപണിയാണിത്. പഴയ രാഷ്ട്രീയ വരേണ്യവർഗത്തിന് പകരം വ്യാപാര-മാധ്യമ മേഖലകളിൽ നിന്നും ഡിജിറ്റൽ രാഷ്ട്രീയത്തിലൂടെയും വളർന്നുവന്ന ഒരു പുതിയ വിഭാഗം ഇപ്പോൾ അധികാരത്തിലേക്ക് ഉയർന്നിരിക്കുന്നു. 'റാപ്പർ-സാങ്കേതിക വിദഗ്ധൻ' (Rapper-technocrat) എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ബാലേന്ദ്ര ഷാ ആണ് ഈ പുതിയ വിഭാഗത്തിന്റെ ഐക്കൺ.

കഠ്മണ്ഡുവിലെ ഡിജിറ്റൽ പോപ്പുലിസത്തിന്റെ (Digital Populism) പശ്ചാത്തലത്തിൽ നടക്കുന്ന ഈ ആഘോഷങ്ങൾ താൽക്കാലികമാകാം. 'പുതിയത്' എന്നത് 'പഴയതിന്റെ' തന്നെ മറ്റൊരു വേഷപ്പകർച്ച മാത്രമാണെങ്കിൽ, ഈ നൃത്തം പഴയ ഗർത്തങ്ങളിലേക്ക് തന്നെയായിരിക്കും ചെന്നെത്തുക. സംഭാഷണങ്ങൾ ഡിജിറ്റൽ ആയെങ്കിലും ലക്ഷ്യസ്ഥാനം ഇന്നും ഫ്യൂഡൽ തന്നെയാണെന്ന് ലേഖനം നിരീക്ഷിക്കുന്നു.

^{REPRESENTATIVE IMAGE | PHOTO : WIKI COMMONS}
അധികാരത്തിലേറിയ സഖ്യം: രവി ലാമിഛാനെയും ബാലേന്ദ്ര ഷായും

പ്രത്യയശാസ്ത്രങ്ങളില്ലാത്ത രാഷ്ട്രീയത്തിന് രൂപം നൽകിയ രാഷ്ട്രീയ സ്വതന്ത്ര പാർട്ടി (RSP) അധ്യക്ഷൻ രവി ലാമിഛാനെ, മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ ജനകീയ പരാതികളുടെ പരിഹാരകനായി വേഷമിട്ടാണ് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ വളർന്നത്. ഇരട്ട പൗരത്വ വിവാദങ്ങളും സാമ്പത്തിക ക്രമക്കേട് ആരോപണങ്ങളും അദ്ദേഹത്തെ പിന്തുടരുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ജനങ്ങളുടെ മാറുന്ന മനഃശാസ്ത്രം തിരിച്ചറിയുന്നതിൽ അദ്ദേഹം വിജയിച്ചു.

മറുഭാഗത്ത്, ബാലേന്ദ്ര ഷാ കഠ്മണ്ഡു മേയർ എന്ന നിലയിൽ കേന്ദ്ര സർക്കാരിനോട് കലഹിച്ചും 'സിംഹദർബാർ കത്തിക്കും' എന്ന് ഭീഷണിപ്പെടുത്തിയും നഗരപ്രദേശങ്ങളിലെ യുവജനങ്ങളുടെ പ്രിയങ്കരനായി. ഫെഡറലിസത്തെ എതിർത്തിരുന്ന അദ്ദേഹം പിന്നീട് ഒരു 'മധേസി യുവാവ്' (Madheshi lad) എന്ന പ്രതിച്ഛായ സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. സൈന്യത്തിന്റെ പിന്തുണയോടെ പ്രധാനമന്ത്രിയെ തിരഞ്ഞെടുക്കണമെന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിർദ്ദേശം രാഷ്ട്രീയ വർഗത്തോടുള്ള അവിശ്വാസത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.

സിംഹദർബാറിന് ചുറ്റും നിലയുറപ്പിച്ചിരുന്ന നേപ്പാളി കോൺഗ്രസ്, സി.പി.എൻ-യു.എം.എൽ, മാവോയിസ്റ്റ് പാർട്ടികൾ എന്നിവയുടെ 'മ്യൂസിക്കൽ ചെയർ' കളിയിൽ മടുത്ത വോട്ടർമാർ പുതിയൊരു തിരക്കഥ അന്വേഷിച്ചു പോയതിന്റെ ഫലമാണ് ഇവരുടെ ഉദയം.

ദക്ഷിണേഷ്യൻ പ്രക്ഷോഭങ്ങളും നേപ്പാളിലെ 'ജനറേഷൻ സെഡ്' (Gen Z) മാറ്റവും

ദക്ഷിണേഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളിൽ സമീപകാലത്തുണ്ടായ ജനകീയ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ സമാനതകളില്ലാത്ത ഫലങ്ങളാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. ശ്രീലങ്കയിൽ 'അരഗലയ' സമരത്തിലൂടെ പരമ്പരാഗത രാഷ്ട്രീയ വരേണ്യവർഗത്തെ പുറത്താക്കി ജെ.വി.പി (JVP) നേതൃത്വം നൽകുന്ന എൻ.പി.പി (NPP) ആദ്യമായി അധികാരത്തിലെത്തി. ബംഗ്ലാദേശിലും സമാനമായ രീതിയിൽ വിദ്യാർത്ഥി വിപ്ലവം 17 വർഷത്തെ അവാമി ലീഗ് ഭരണത്തിന് അന്ത്യം കുറിച്ചു.

നേപ്പാളിലും 'ജനറേഷൻ സെഡ്' (Gen Z) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന യുവതലമുറയുടെ ഉദയം പഴയ രാഷ്ട്രീയക്കാരെ അധികാരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കുക മാത്രമല്ല, അവരെ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ തറപറ്റിക്കുകയും ചെയ്തു. പുഷ്പ കമൽ ദഹാൽ പ്രചണ്ഡ ഒഴികെയുള്ള മിക്ക പ്രമുഖ നേതാക്കളും പരാജയപ്പെട്ടു. അഴിമതിരഹിതവും സുസ്ഥിരവുമായ ഒരു 'നവ നേപ്പാൾ' വാഗ്ദാനം പരാജയപ്പെട്ടതിലുള്ള ജനരോഷമാണ് ഇതിലൂടെ പ്രകടമായത്.

^{REPRESENTATIVE IMAGE | PHOTO : WIKI COMMONS}
ഭൂരാഷ്ട്രതന്ത്രവും വിദേശനയവും (Geopolitics & Foreign Policy)

ബാലേന്ദ്ര ഷായുടെ (ബാലൻ) നേതൃത്വത്തിൽ അധികാരമേറ്റ പുതിയ സർക്കാർ നേപ്പാളിന്റെ വിദേശനയത്തിൽ വലിയൊരു പൊളിച്ചെഴുത്തിനാണ് തുടക്കമിടുന്നത്. ഇന്ത്യക്കും ചൈനയ്ക്കുമിടയിൽ വെറുമൊരു 'ബഫർ സ്റ്റേറ്റ്' എന്ന നിലയിൽ ഒതുങ്ങിനിൽക്കാതെ, ഇരു രാജ്യങ്ങളെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു 'ഊർജ്ജസ്വലമായ പാലമായി' (Vibrant Bridge) മാറാനാണ് നേപ്പാൾ ഇപ്പോൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. ഇതിലൂടെ ഇരുവശത്തുനിന്നും സാമ്പത്തിക നേട്ടങ്ങൾ കൊയ്യാമെന്ന് ആർ.എസ്.പി (RSP) കണക്കുകൂട്ടുന്നു. അതേസമയം, കാലാപാനി, ലിപുലേഖ് തുടങ്ങിയ അതിർത്തി തർക്കങ്ങളിൽ ബാലൻ സ്വീകരിക്കുന്ന വിട്ടുവീഴ്ചയില്ലാത്ത നിലപാടുകൾ ഇന്ത്യയുമായുള്ള നയതന്ത്ര ചർച്ചകളെ കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമാക്കിയേക്കാം. കൂടാതെ, അമേരിക്കയുടെ എം.സി.സി (MCC) സഹായ പദ്ധതികളും ചൈനയുടെ ബി.ആർ.ഐ (BRI) നിക്ഷേപങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സന്തുലിതാവസ്ഥ നിലനിർത്തുക എന്നത് പുതിയ സർക്കാരിന് മുന്നിലുള്ള വലിയൊരു ഭൗമരാഷ്ട്രീയ വെല്ലുവിളിയാണ്. ദേശീയതയ്ക്ക് മുൻഗണന നൽകുന്ന ഈ പുതിയ വിദേശനയം ദക്ഷിണേഷ്യൻ രാഷ്ട്രീയ സമവാക്യങ്ങളിൽ വലിയ ചലനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുമെന്ന് ഉറപ്പാണ്.

വിദേശനയം: അയൽരാജ്യങ്ങളും ഭൗമരാഷ്ട്രീയവും

ഇന്ത്യയുമായുള്ള നേപ്പാളിന്റെ ബന്ധം ചരിത്രപരവും വൈവിധ്യപൂർണ്ണവുമാണ്. പുതിയ രാഷ്ട്രീയ നേതൃത്വത്തെ ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി ഫോണിലൂടെ വിളിച്ച് അഭിനന്ദിച്ചത് ശുഭസൂചനയാണ്. മുൻപ് ബാലേന്ദ്ര ഷാ സ്വീകരിച്ചിരുന്ന തീവ്ര ദേശീയവാദ നിലപാടുകൾ ഇന്ത്യയ്ക്ക് അലോസരമുണ്ടാക്കിയിരുന്നെങ്കിലും, പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയം കൈകാര്യം ചെയ്യുമ്പോൾ ഇന്ത്യയുമായുള്ള സാമ്പത്തിക-വ്യാപാര ബന്ധങ്ങൾ നിലനിർത്തേണ്ടത് നേപ്പാളിന് അനിവാര്യമാണ്. പെട്രോളിയം പൈപ്പ്‌ലൈൻ വഴിയുള്ള ഇന്ധന വിതരണം ഇതിന് കരുത്ത് പകരും. എങ്കിലും, അതിർത്തി തർക്കങ്ങൾ പരിഹരിക്കുക എന്നത് വലിയൊരു വെല്ലുവിളിയായി തുടരുന്നു.

അതേസമയം, ചൈന നേപ്പാളിലെ സംഭവവികാസങ്ങളെ ജാഗ്രതയോടെയാണ് നിരീക്ഷിക്കുന്നത്. മുൻ പ്രധാനമന്ത്രി ഒലിയെപ്പോലെ ബി.ആർ.ഐ (BRI) പദ്ധതികളിൽ ബാലേന്ദ്ര ഷാ അമിത താൽപ്പര്യം കാട്ടുന്നില്ല. ഇന്ത്യയുടെ സുരക്ഷാ താൽപ്പര്യങ്ങൾ കണക്കിലെടുത്ത്, സിലിഗുരി ഇടനാഴിക്ക് സമീപമുള്ള ചില ചൈനീസ് പദ്ധതികൾ അദ്ദേഹം ഒഴിവാക്കിയതും ശ്രദ്ധേയമാണ്. നേപ്പാളിലെ അമേരിക്കയുടെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന സ്വാധീനത്തെയും ചൈന ആശങ്കയോടെ കാണുന്നു.

^{ബാലേന്ദ്ര ഷാ, നരേന്ദ്ര മോദി | PHOTO : WIKI COMMONS}
ഇന്ത്യയുമായുള്ള ബന്ധം: ജാഗ്രതയോടെയുള്ള പ്രതീക്ഷകൾ

ഇന്ത്യയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഈ മാറ്റത്തെ ജാഗ്രതയോടെയുള്ള ഒപ്റ്റിമിസത്തോടെയാണ് കാണുന്നത്. 2020-ലെ ഭൂപട പരിഷ്കരണത്തെത്തുടർന്ന് കാലാപാനി, ലിപുലേഖ്, ലിംപിയാധുര എന്നീ അതിർത്തി തർക്കങ്ങളെച്ചൊല്ലി ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിൽ വിള്ളലുകൾ വീണിരുന്നു. 2025-ലെ പ്രക്ഷോഭങ്ങളെത്തുടർന്ന് ഇന്ത്യയുടെ 'അരുൺ-3' ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവ മന്ദഗതിയിലായിരുന്നു. നേപ്പാളിലെ രാഷ്ട്രീയ സ്ഥിരത ഇന്ത്യയുമായുള്ള ഊർജ്ജ വ്യാപാരം പോലുള്ള മേഖലകളിൽ പുതിയ ഉണർവ് നൽകിയേക്കാം. എങ്കിലും, ബാലെൻ ഷായുടെ തീവ്രമായ ദേശീയതാ നിലപാടുകളും ഇന്ത്യയുടെ 'വലിയേട്ടൻ മനോഭാവത്തോടുള്ള' അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുൻകാല വിമർശനങ്ങളും ഉഭയകക്ഷി ചർച്ചകളിൽ കടുത്ത നിലപാടുകൾക്ക് കാരണമായേക്കാം. 

ഭൗമരാഷ്ട്രീയ സങ്കീർണ്ണതകൾ

ചൈനയുമായുള്ള ബന്ധം നേപ്പാളിന്റെ വിദേശനയത്തിൽ നിർണ്ണായകമാണ്. 'ബെൽറ്റ് ആൻഡ് റോഡ് ഇനീഷ്യേറ്റീവ്' (BRI) വഴി പോഖാറ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം ഉൾപ്പെടെയുള്ള പദ്ധതികളിൽ ചൈന വലിയ നിക്ഷേപം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഇന്ത്യയെയും ചൈനയെയും തുല്യമായി പരിഗണിച്ച് മുന്നോട്ട് പോകാനായിരിക്കും പുതിയ സർക്കാർ ശ്രമിക്കുക. ഇത് മേഖലയിൽ സ്വാഭാവികമായും ചില പിരിമുറുക്കങ്ങൾക്ക് കാരണമായേക്കാം. ദക്ഷിണേഷ്യൻ രാജ്യങ്ങൾക്കിടയിൽ ഇത്തരം ഒരു തുലനാവസ്ഥ നിലനിർത്തുന്നത് സാധാരണമാണെങ്കിലും, അതിന്റെ രീതികളായിരിക്കും ഭാവിയിലെ നയതന്ത്ര ബന്ധങ്ങളെ നിശ്ചയിക്കുന്നത്.

രാഷ്ട്രീയ സ്വതന്ത്ര പാർട്ടിയുടെ വിജയത്തെ ഇന്ത്യ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നുണ്ടെങ്കിലും, നേപ്പാളിന്റെ സാമ്പത്തിക അടിത്തറ ഇന്നും വിദേശ രാജ്യങ്ങളിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന യുവാക്കൾ അയക്കുന്ന പണത്തെ (Remittance) ആശ്രയിച്ചാണ് നിൽക്കുന്നത്. പശ്ചിമേഷ്യയിലെ സംഘർഷങ്ങൾ തീവ്രമായാൽ നേപ്പാളിന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ തകരാനും അത് ഈ സർക്കാരിന്റെ മധുവിധു കാലം അവസാനിപ്പിക്കാനും കാരണമാകും. വെറും 'ഡെലിവറി' (അതായത് വികസനവും സേവനവും) എന്ന വാഗ്ദാനത്തിൽ അധികാരത്തിലെത്തിയവർക്ക് വിദേശനാണയമില്ലാതെ നിത്യോപയോഗ സാധനങ്ങൾ പോലും ലഭ്യമാക്കാൻ കഴിയില്ല.

ഭൗമരാഷ്ട്രീയത്തിൽ (Geopolitics), കെ.പി. ശർമ്മ ഒലിയുടെ 'ഭൂപട രാഷ്ട്രീയം' ഇന്ത്യയെ അലോസരപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. അതിനാൽ പുതിയ സാങ്കേതിക ഭരണകൂടത്തെ (Technocratic Government) ഇന്ത്യ ശുഭാപ്തിവിശ്വാസത്തോടെ കാണുന്നു. ചൈനയാകട്ടെ, നേപ്പാളിലെ പുതിയ നേതൃത്വത്തിന്റെ പാശ്ചാത്യ ചായ്‌വിനെ സംശയത്തോടെയാണ് നിരീക്ഷിക്കുന്നത്.

^{REPRESENTATIVE IMAGE | PHOTO : WIKI COMMONS}
പുതിയ ഭരണകൂടത്തിന്റെ വിജയം അയൽരാജ്യങ്ങളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങളെ എങ്ങനെ ബാലൻസ് ചെയ്യുന്നു എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കും. രാഷ്ട്രീയമായി പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ട നേപ്പാളിന്റെ പുതിയ നേതൃത്വത്തെയും യുവതലമുറയെയും ഉൾക്കൊള്ളാൻ ഇന്ത്യയും ചൈനയും പുതിയ സമീപനങ്ങൾ സ്വീകരിക്കേണ്ടതുണ്ട്. നേപ്പാളിലെ 2026-ലെ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് വെറുമൊരു ഭരണമാറ്റമല്ല, മറിച്ച് ഒരു പുതിയ തലമുറ വോട്ടർമാർ നയിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ പുനർനിർണ്ണയമാണ്. പ്രതിഷേധങ്ങളിൽ നിന്നുടലെടുത്ത ഈ ഊർജ്ജത്തെ സുസ്ഥിരമായ ഭരണമാക്കി മാറ്റാൻ RSP-ക്ക് കഴിയുമോ എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കും നേപ്പാളിന്റെ ഭാവി. ഇന്ത്യയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, പഴയ സങ്കൽപ്പങ്ങൾ മാറ്റിവെച്ച് മാറുന്ന നേപ്പാളി രാഷ്ട്രീയത്തിനനുസരിച്ച് നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങൾ നടത്തേണ്ട സമയമാണിത്. പുതിയ ഭരണകൂടത്തിന്റെ വിധി നിർണ്ണയിക്കുന്നത് മധേസി വിഭാഗം ഉൾപ്പെടെയുള്ള 'സ്ഥിരം ന്യൂനപക്ഷങ്ങളുടെ' (Permanent minorities) ആഗ്രഹങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കാനുള്ള അവരുടെ കഴിവിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കും. 

അന്തസ്സോടെയുള്ള ജീവിതം നിഷേധിക്കപ്പെട്ടാൽ, ഇപ്പോൾ നൃത്തം ചെയ്യുന്നവർക്ക് വേണ്ടിയും നാളെ മരണമണി മുഴങ്ങാം. ഭൂരിപക്ഷ സർക്കാർ എന്ന നിലയിൽ രാഷ്ട്രീയ സുസ്ഥിരത ഉറപ്പാക്കാൻ സാധിക്കുമെങ്കിലും, ഭരണപരിചയമില്ലാത്ത നേതൃത്വവും ജനങ്ങളുടെ അമിതമായ പ്രതീക്ഷകളും ആർ.എസ്.പിക്ക് വലിയ പരീക്ഷണമാണ്. പ്രക്ഷോഭകാലത്തെ അക്രമങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അന്വേഷണങ്ങളും, വിവിധ വിഭാഗങ്ങളെ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന സമാധാനപരമായ ഭരണക്രമം കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതും പുതിയ സർക്കാരിന്റെ വിജയത്തെ സ്വാധീനിക്കും. ചുരുക്കത്തിൽ, നേപ്പാളിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രത്തിലെ ഒരു നവയുഗത്തിനാണ് ഈ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം തുടക്കം കുറിച്ചിരിക്കുന്നത്.